است كه قلب به ياء شده ياء را مشدّد بخوانند . و معنى وى [ آن ] ، تأخير است . ( 1 ) و چون كه در اين بيع ثمن مؤجّل است و مثمن معجّل ، لهذا او را نسيئه ناميدهاند و صيغهء وى مثل صيغهء بيع نقدى است كه ايجاب از بايع و قبول از مشترى است ، نه مثل سلم . پس بايع بگويد :
« انسأتك هذا المتاع المعيّن فى دينار إلى شهر » ( 2 ) .
يعنى : نسيه فروختم به تو اين متاع معيّن را ، در عوض يك دينار تا يك ماه .
شرح
تراضى طرفين ، زيرا كه داخل در بيع نقد است و اگر بخرند به نسيهء كه هر وقت خواسته باشند بدهند باطل خواهد بود پس بايد تعيين زمان را بكند و به قصد تسلَّط بر مطالبه در آن زمان جنس بخرند اگر تمكَّن به هم نرسانند مثل ساير ديون مهلت دهند . شيخ مرتضى ( خ ل )
( 1 ) قال تعالى * ( إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ ) * [ سوره توبه آيه 37 ] و آن با تاء و بدون تاء مصدر است . دور نيست كه اصل نسيء بالهمزه با ياء بوده باشد قلب به همزه شده از جهة تخفيف و چون نسيان چيزى ، مستلزم تأخير آن مىشود . در عالم تعهّد و نحو آن ، لهذا كنايه از تأخير شده و لغات نسيئه با وجوه مختلفه گذشت . شرح
( 2 ) قوله أنسأتك هذا المتاع المعين . . آه : صحّت انسأتك هذا المتاع المعين در اين مقام اشكال دارد ، مگر اين كه اجماع يا دليل ديگر بر صحّت آن قائم بوده باشد زيرا كه أنسأت الشىء به معنى أخّرته است و مىگويند انسأتهاى بعته بيع النسيئه در معنى اوّل در اينجا صحيح نيست و اگر بنا بر معنى دوّم گذاشته شود بايد گفته شود انسأتك هذا المتاع المعين بدينار مؤجل إلى شهر او بدينار إلى شهر نه فى دينار إلى شهر و بهتر آن است كه به صيغه بيع خوانده شود به قرارى كه مصنّف فرمودهاند ( اشاره فرمودهاند خ ل ) لكن در صيغهاى كه مصنّف ذكر كردهاند نقصانى دارد ، آن نقصان را هم اتمام نمايند . به نحوى كه در حاشيه اشاره كردهايم و الله اعلم . شرح