فصل اوّل : در هدف اين مقاله
217 . در اوّل كتاب گفتيم كه قولى كه موجب تصور مطلوب مىشود ، يعنى معرف ، گاهى تصور مطلوب را با امور ذاتى آن ، و گاهى با امور خارجى از آن موجب مىشود . و آنچه با امور ذاتى موجب مىشود ، يا با تمام ذات يا با بعضى از ذات موجب تصور مطلوب مىشود ؛ و آنچه با تمام ذات موجب مىشود « حدّ تامّ » ناميده مىشود و ما بقى يا « حدّ ناقص » است ، كه تصور مطلوب را با بعضى از ذات ايجاب مىكند ، يا « رسم تامّ » است ، اگر مركّب از ذاتى و عرض خارجى باشد ، يا « رسم ناقص است » اگر تنها شامل عرضيات باشد .
218 . هدف از اين مقاله بيان احوال « حدّ تامّ » از حيث « تامّ » بودن آن است . در فصلى از اين مقاله روشن مىكنيم كه ماهيّت دو معنى دارد :
اوّل ، مقول در جواب « ما هو » ، كه براى ماهيّت حقيقى مطرح مىشود و دوم ، « ما به الشىء هوهو » ، و اين بر خلاف مورد اوّل براى هرچيزى ، وجود دارد .