تخطي إلى المحتوى الرئيسي

جبر و اختيار (فارسى) — صفحة 104

مساهمون:

ص١٠٤

امر ميان دو امر ( امر بين الامرين )

هنگامى كه اشتباه سخن و زشتى بيان اين دو گروه - جبرگرايان و قائلين به تفويض - را دانستى ، بدان كه حق سخن امر بين الامرين است كه تمامى اش نيكوست و بيان و توضيح آن با مثال پيش از اين گذشت . پس فعل اختيارى انسان ميان جبر و تفويض است . زيرا بوسيله دلايل عقلى ، نفى جبر و تفويض را دانستى . افعال اختيارى انسان ، از اين جهت كه با اختيار از سوى او رخ مىدهد و در صادر شدن اين افعال از وى اجبار و زورى نيست پس انسان ها در آن افعال مختارند و افعال به آنان استناد داده مىشود و آنان ايجاد كننده آن افعالند . و از اين جهت كه فيض وجود وقدرت و ساير مبادى با افاضه لحظه به لحظه خداوند است به گونه اى كه اگر فيض از آنان قطع شود ، انسان توانايى ايجاد فعل را ندارد پس فعل به خداوند مستند است و هر دو اسناد حقيقى است . پس علم با بالاترين صدا در موافقت با مذهب حق چنين ندا در مىدهد كه : نه جبر و نه تفويض بلكه امرى ميان اين دو امر » و آيات قرآن - همانگونه كه گذشت - به اين معنا اشاره دارد كه اختيار انسان در فعل خود ، از قدرت و تسلط خداوند جلوگيرى نمى كند ، آنچه ما تحقيق كرديم و بيان داشتم و جايگاه ميان دو منزلت را توضيح داديم و دلايلش را به صورت كامل بيان كرديم - امورى دقيق و مشكل و از اسرار علوم الهى و خلاصه فلسفه حق است كه از راهنمايى هاى اهل بيت ( ع ) و دانش ايشان برگرفته شده و آنان