يافتهاند ولى آيا اين حديث ، كسانى را كه موجود نبودهاند دربر مىگيرد يا نه ؛ جاى بحث وجود دارد و خطاب در اين حديث معدومين را در برنمىگيرد مگر آنكه خطاب عام باشد و هرآنكه را كه صلاحيت داشته كه مورد خطاب واقع شود دربر گيرد و اين گونه خطاب زمانى جارى مىشود كه لفظ خطاب مفرد باشد و در كافى آمده است كه اگر خطاب مفرد باشد بدون « الى » مىآيد و اگر جمع باشد همراه با « الى » مىآيد . البته درست است كه صيغه خطاب شامل گروهى مىشود كه دعوت ابراهيم را شنيدهاند ولى چون قرينهاى خارجى وجود ندارد مىتوان مخاطبين نداى ابراهيم را به كسانى كه بعدها به دنيا آمدهاند تعميم دهيم ؛ زيرا در غير اين صورت حكمتى كه در دعوت ابراهيم نهفته است عبث خواهد شد .
امام باقر عليه السّلام مىفرمايند : ابراهيم بر فراز مقام و در برابر كوه « ابو قبيس » ايستاد و مردم را به برگزارى حج فرا خواند . نداى ابراهيم را همه كسانى كه در رحم مادران و صلب پدرانشان تا روز رستاخيز خواهند بود لبيك گفتند . « 1 »
امام باقر عليه السّلام در روايتى ديگر فرمودهاند : خداوند به ابراهيم وحى فرستاد كه
« وَ أَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجالًا » .
« 2 »
ابراهيم نيز مردم را به حجگزارى فرا خواند . ديرى نگذشت كه مردم از دور ترين سرزمينها نيز نداى ابراهيم را پاسخ گفته و به زيارت كعبه آمدند . « 3 »
آن حضرت در روايتى ديگر فرمودند : عرب اسبها را « عراب » مىنامند ؛ زيرا نخستين كسى كه بر اسب سوار شد اسماعيل بود و همچنين امام باقر عليه السّلام فرمودهاند : تا روزگار ابراهيم دختر هيچ پيامبرى به عادت ماهانه مبتلا نمىشد و ديدن خون حيض را عذابى الهى مىدانستند و نخستين كسى كه به عادت ماهانه مبتلا شد ساره بود « 4 »
هامش
( 1 ) . علل الشرايع ج 2 ص 124 .
( 2 ) . سوره حج / 27 .
( 3 ) . علل الشرايع ج 2 ص 120 .
( 4 ) . علل الشرايع ج 1 ص 337 .