من پيشنهاد كرد از منظر دنيوى نظرى درست بود ، اگر مىتوانستم در نزد خدا نيز براى به ولايت گماردن او چارهاى بيابم و براى خود در آنچه پيش مىآيد عذرى بسازم . اما بدين رأى عمل نكردم و با كسى ديگر رايزنى جستم كه به خيرخواهى او براى خدا و پيامبر و خود و مؤمنان اطمينان داشتم . نظر او در اينباره همان بود كه خود داشتم . او مرا از گماردن وى به ولايت و از اينكه دست او در كار مسلمانان بگشايم بازداشت . خدا هم مىدانست من آن كسى نيستم كه گمراهان را به يارى گيرم . « 1 »
پس يك بار مردى از بجيله و يك بار مردى از بنى اشعر را نزد او رهسپار كردم . اما هر يك از آنها به دنياى خويش پرداختند و در آنچه آن مرد را خرسند مىساخت از هوسهاى خود پيروى كردند .
چون ديدم او جز بر هتك حرمتهاى الهى نمىافزايد ، با كسانى از بدريان و آن ياران محمد صلّى اللّه عليه و آله كه خداوند كارشان را پسنديده و به گاه بيعتشان با پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از آنان خرسند شده است و نيز با كسانى ديگر از مسلمانان درستكار و تابعان رايزنى كردم و همه با من همنظر بودند .
بدينسان ، همراه ياران خود به پيكار او روانه شدم و البته در ميانهء راه از هرمنزل نامهها و فرستادگان خود نزد او فرستادم و او را به بازگشتن از آن راهى كه در پيش گرفته است و درآمدن به آنچه ديگر مردمان همراه من برآنند فراخواندم . اما او به من پاسخ نوشت و در اين پاسخها زور گفت ، خواستههايى را پيش كشيد و شرطهايى را فراروى نهاد كه نه خدا مىپسنديد ، نه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و نه تودهء مسلمانان . او در برخى نامهها با من شرط نهاد كه برخى از نيكترين و پاكترين ياران محمد صلّى اللّه عليه و آله يعنى كسانى چون عمار بن ياسر را به او سپرم تا آنان را بكشد و بر دار كشد . اما همانند عمّار كجا توان يافت ؟ ! به خدا سوگند ، هرگاه با پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بوديم اگر پنج تن بوديم او ششمين ما مىشد و اگر چهار تن بوديم او پنجمين ما بود .
آن مرد در حالى دعوى خونخواهى عثمان كرد كه جز او و همتايانش از شاخههاى آن درخت نفرين شده در قرآن « 2 » مردمان را بر ضد او نشوراندند و بر كشتن او نداشتند .
چون به آن شرطها كه با من نهاده بود پاسخى ندادم ، به طغيان و سركشى ، خود بزرگ
هامش
( 1 ) . اشاره به آيهء 51 سورهء كهف :وَ ما كُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُداً- م .
( 2 ) . اشاره به آيهء 60 سورهء اسراء :وَ الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ- م .