مَنْ يَنْتَظِرُ وَ ما بَدَّلُوا تَبْدِيلًا
« 1 » . اى مرد يهودى ، حمزه ، عبيده و جعفر همان كسانند كه به شهادت رسيدند و من نيز در انتظارم و باور خود را ، هرگز تبديل نكردهام .
اما در اين ميان آنچه مرا به سكوت دربارهء ابن عفان كشاند و به خوددارى از رويارويى با او برانگيخت ، آن چيزى بود كه از خلقوخوى او مىدانستم و او را بدان آزموده بودم و همان بود كه او را واننهاد تا جايى كه دورتران - تا چه رسد به نزديكتران - را به كشتن و كنار زدن او خواند ، در شرايطى كه من گوشهء عزلت داشتم و صبر پيشه كرده بودم و يك واژه در اينباره نگفتم و نه به آرى دهان گشودم و نه نه بر زبان آوردم .
همين مردم بعدها به سراغ من آمدند ، در حالى كه - خدا خود مىداند - من خوش نداشتم ؛ زيرا مىدانستم آنان بدين خو گرفتهاند كه پسر عفان اموالى به ناروا بديشان مىرساند و آنان به خوشگذرانى مشغول بودند ، ولى نزد من آنان را چنين بهرههايى نيست و از سويى وانهادن عادت نيز بس سخت است . آنان چون آنچه خواستند نزد من نيافتند بهانهها جستند .
على عليه السّلام سپس به ياران خويش رو كرد و فرمود : مگر چنين نيست ؟
گفتند : چرا ، اى امير مؤمنان .
سپس فرمود :
پنجمين مورد اى مرد يهودى : آن بيعتكردگان چون آنچه در آن طمع نهاده بودند نزد من نيافتند ، به سراغ زنى كه من زمامدار او بودم و وصى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بر او بودم رفتند و او را در مخالفت من بر شتر نشاندند و روانهء سفر ساختند تا كوركورانه بيابانها در نوردد و بىهدف دشتها پشت سر نهد و سگهاى حوأب بر او پارس كنند و او و همراهانش هردم و هرلحظه از كردهء خود پشيمان شوند . او در ميان جمعى روانهء اين سفر شده بود كه پس از نخستين پيمان خود با من در روزگار حيات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بيعتى دوم نيز با من بسته بودند . آنان خود را به ميان مردمان آبادىاى رساندند كه دستان كوتاه و ريشهايى بلند داشتند و آنان را خردى اندك و انديشههايى نافرجام بود و همسايگان صحرا و راهيان دريا بودند . آن زن آنان را از خانههايشان بيرون آورد تا بدون آگاهى كوركورانه شمشير زنند و بدون فهم بىهدف تير افكنند .
هامش
( 1 ) . احزاب / 23 : از ميان مؤمنان مردانىاند كه به آنچه با خدا عهد بستند صادقانه وفا كردند . برخى از آنان به شهادت رسيدند و برخى از آنها در همين انتظارند و هرگز عقيده خود را تبديل نكردند .