آنچه آورديم ، اندكى بود از بسيار . در عظمت او همين بس كه امام صادق عليه السلام دربارهاش فرمود : « در ميان آنان كه با امير مؤمنان بودند ، كسى جز صعصعه و يارانش حقّ على عليه السلام را نمىشناختند » . « 1 »
صعصعه به روزگار حاكميت ستمگرانهء معاويه زندگى را بدرود گفت .
18 . عبد اللَّه بن عبّاس
ابو عبّاس ، عبد اللَّه بن عبّاس بن عبد المطّلب قُرَشى هاشمى از مفسّران و محدّثان بلندآوازهء تاريخ اسلام است . او سه سال قبل از هجرت در شِعب مكّه به دنيا آمد و به سال هشتم هجرى ( سال فتح مكّه ) به مدينه رفت . در زمان عمر ، خليفه با او مشورت مىكرد و به روزگار خيزش مردم عليه عثمان ، نمايندهء عثمان در حج و در زمان خلافت على عليه السلام نيز يار ، همراه ، مشاور ، كارگزار و فرمانده نظامى آن بزرگوار بود .
او در نبرد جمل ، فرماندهى طلايهء سپاه را به عهده داشت و پس از آن به حكومت بصره گماشته شد . قبل از شروع جنگ صِفّين ، كسى را در بصره به جانشينى خود نهاد و همراه على عليه السلام به نبرد با معاويه شتافت .
عبد اللَّه در هفت روز اوّل نبرد صفّين ، يكى از فرماندهان سپاه امام عليه السلام بود و در تمام جنگ ، همگامِ استوار على عليه السلام .
در ماجراى « حكميّت » ، على عليه السلام او را به عنوان حَكَم ( داور ) از سوى خود پيشنهاد كرد ؛ امّا خوارج و اشعث بن قيس با آن مخالفت ورزيدند و گفتند : ميان على و ابن عبّاس ، فرقى نيست .
در جريان نهروان ، او بارها از سوى على عليه السلام با خوارج به گفتگو پرداخت و در مناظرههايى هوشمندانه ، نااستوارى موضع خوارج و همچنين جايگاه والاى
هامش
( 1 ) . رجال الكشّى : ج 1 ص 285 ش 122 .