ه - ياران سرشناس معاويه
هيچيك از ياران معاويه از پيش گامان در اسلام نبودند ؛ بلكه برخى از آنان از كسانى بودند كه با پيامبر صلى الله عليه و آله سالهاى دراز ، پيكار كرده بودند يا از كسانى بودند كه پيامبر صلى الله عليه و آله آنان را بيرون رانده يا نفرين نموده بود .
و - تعداد كشتهها
مشهورْ آن است كه كشتههاى عراقيان ، 25 هزار نفر بود و كشتههاى شاميان ، 45 هزار .
2 / 2 : شخصيّت سران قاسطين
الف - معاوية بن ابى سفيان
معاويه ، بيست سالْ قبل از هجرتْ زاده شد و در سال هشتم هجرى و در زير برق خيره كنندهء شمشير مجاهدان اسلام ، با اكراه و اجبار ، تسليم آيين محمّد صلى الله عليه و آله شد . او و همگِنانش عنوان « طُلَقاء » گرفتند . در زمان خلافت عمر ، به ولايت شام ، منصوب شد .
او از ابتداى حاكميت ، براى خود ، حكومتى استبدادى و پادشاهى پديد آورد و صلاى استقلال سرداد . عمر بنا به ملاحظاتى با معاويه كنار مىآمد .
در خلافت عثمان - كه حاكميت به سوى تسلّط امويان پيش مىرفت - ، معاويه همچنان به ستمگرىها و فتنهجويىهاى خود ادامه مىداد و ابعاد جاهطلبى و خوشگذرانى را بدون دغدغهء خاطر مىگسترد .
حاكميت بيست سالهء او با سياستهاى : در جهل نگه داشتن و تحميق مردم ، ايجاد رعب و وحشت در دل شهروندان و دور نگهداشتن جامعه از آگاهى ، زمينه را براى هر گونه اقدام به نفع وى در شام ، آماده كرده بود .
او از آغاز خلافت امام على عليه السلام آهنگ مخالفت با وى ساز كرد و در تحريك طلحه و زبير ، بسيار كوشيد و جنگ صفّين را عليه امام على عليه السلام رهبرى كرد .
معاويه پس از جريان حَكَميت ، به غارتگرىها و هجومهاى وحشيانه عليه