ب - تأمين مالى قضات
258 . امام على عليه السلام - در سفارشنامهاش به مالك اشتر - : آنگاه براى داورى ميان مردم ، شايستهترين فرد را از نظر خودت برگزين . . . و در بخشش به دو ، گشادهدستى پيشه ساز ، چنانكه كاستىاش را بزدايد و نيازش به مردمان ، كم شود . « 1 »
ج - اهتمام به آداب داورى
259 . الكافى - به نقل از احمد بن ابى عبداللَّه ( به صورت مرفوع ) - : امير مؤمنان به شريح فرمود : « در مجلس داورى ، با كسى در گوشى صحبت مكن ، و اگر خشمگين شدى ، به پاخيز . پس در حال خشم ، داورى مكن » . « 2 »
260 . امام على عليه السلام - در نامهاش به محمّد بن ابى بكر - : و هرگاه در ميان مردمْ داورى مىكنى ، در برابر آنان فروتنى كن و به نرمى رفتار نما و گشادهرو باش و در نگاه كردن به گوشهء چشم و خيرهشدن ، با برابرى رفتار كن ، تا بزرگان ، به ستمگرىات به سود آنان طمع نكنند و ناتوانان ، از عدالت تو بر آنها نااميد مباشند . « 3 »
د - عزل قُضات متخلّف از رعايت آداب
261 . عوالى اللآلى : به درستى كه اميرمؤمنان ، ابوالاسود دئلى را به سِمت قضاوتْ منصوب كرد . سپس او را عزل كرد . [ ابو الأسود ] به وى گفت : چرا مرا عزل كردى ، در حالى كه نه جنايت كردم و نه خيانت ؟
هامش
( 1 ) . الإمام عليّ عليه السلام - في عَهدِهِ إلى مالِكٍ الأَشتَرِ - : ثُمَّ اختَر لِلحُكمِ بَينَ النّاسِ أفضَلَ رَعِيَّتِكَ في نَفَسِكَ . . . وَافسَح لَهُ فِي البَذلِ ما يُزيلُ عِلَّتَهُ وتَقِلُّ مَعَهُ حاجَتُهُ إلَى النّاسِ ( نهج البلاغة : نامهء 53 ) .
( 2 ) . الكافي عن أحمد بن أبي عبد اللَّه رفعه : قالَ أميرُ المُؤمِنينَ عليه السلام لِشُرَيحٍ : لا تُسارَّ أحَداً في مَجلِسِكَ ، وإن غَضِبتَ فَقُم ؛ فَلا تَقضِيَنَّ وأنتَ غَضبانُ ( الكافى : ج 7 ص 413 ح 5 ) .
( 3 ) . الإمام عليّ عليه السلام - في كِتابِهِ إلى مُحَمَّدِ بنِ أبي بَكرٍ - : وإذا أنتَ قَضَيتَ بَينَ النّاسِ فَاخفِض لَهُم جَناحَكَ ، ولَيِّن لَهُم جانِبَكَ ، وَابسُط لَهُم وَجهَكَ ، وآسِ بَينَهُم في اللَّحظِ والنَّظَرِ ، حَتّى لا يَطمَعَ العُظَماءُ في حَيفِكَ لَهُم ، ولا يَأيَسَ الضُّعَفاءُ مِن عَدلِكَ عَلَيهِم ( تحف العقول : ص 177 ) .