شدند ، بزرگسالان ، لرزان لرزان ، و ناتوانان ، به سختى بدان جا روان شدند ، و دخترانِ نورسيده [ براى ديدن منظره ] حجاب از چهره برگرفتند . « 1 »
191 . الطبقات الكبرى : هنگامى كه عثمان در هيجدهم ذى حجّهء سال سى و پنجم ، كُشته شد و فرداى آن روز ، در مدينه براى على بن ابى طالب عليه السلام بيعت گرفته شد ، طلحه ، زبير ، سعد بن ابى وقّاص ، سعيد بن زيد ، عمّار ياسر ، اسامة بن زيد ، سهل بن حنيف ، ابو ايّوب انصارى ، محمّد بن مسلمه ، زيد بن ثابت ، خزيمه بن ثابت و هر كس كه در مدينه بود ، از صحابيان پيامبر خدا و غير صحابيان ، بيعت كردند . « 2 »
ز - روى گردانندگان از بيعت با امام عليه السلام
بيعت با على عليه السلام فراگير بود . در اين پيمان شكوهمند ، تمام مهاجران و انصار و همه كسانى كه در آن روز در مدينه بودند ، شركت جستند و از سرِ اختيار و با آزادى بيعت كردند . پس از آن ، مردم مكّه ، كوفه و حجاز نيز بيعت كردند .
امام على عليه السلام ، صراحتاً بيعت خود را عام و فراگير دانسته است ، همان گونه كه بسيارى از مصادر تاريخى ، بر اجتماع مهاجران و انصار ، براى بيعت با امام ، تصريح كردهاند . دربرخى از منابع تاريخى ، گزارشهايى آمدهاست كه نشان مىدهد كسانى چون : عبداللَّه بن عمر ، سعد بن ابى وقّاص ، محمّد بن مسلمه ، اسامة بن زيد ، حسّان بن ثابت ، كعب بن مالك ، عبداللَّه بن سلّام ، مروان بن حكم ، سعيد بن عاص و وليد بن عقبه ، از بيعت با على عليه السلام تن زدهاند . دربارهء روى برگرداندن اينان از بيعت با امام ، دو نظر وجود دارد :
يكى اينكه آنان واقعاً با بيعت با امام ، مخالف بودند و بيعت نكردند .
هامش
( 1 ) . الإمام عليّ عليه السلام - في وَصفِ بَيعَتِهِ - : بَسَطتُم يَدي فَكَفَفتُها ، ومَدَدتُموها فَقَبَضتُها ، ثُمَّ تَداكَكتُم عَلَيَّ تَداكَّ الإِبِلِ الهيمِ عَلى حِياضِها يَومَ وِردِها ، حَتَّى انقَطَعَتِ النَّعلُ ، وسَقَطَ الرِّداءُ ، ووُطِئَ الضَّعيفُ ، وبَلَغَ مِن سُرورِ النّاسِ بِبَيعَتِهِم إيّايَ أنِ ابتَهَجَ بِهَا الصَّغيرُ ، وهَدَجَ إلَيهَا الكَبيرُ ، وتَحامَلَ نَحوَها العَليلُ ، وحَسَرَت إلَيهَا الكِعابُ ( نهج البلاغة : خطبهء 229 ) .
( 2 ) . الطبقات الكبرى : ج 3 ص 31 .