مقدمه
وجودُ الشيءِ فِي الأعيانِ ، بحيثُ يترتبُ عليه آثارُهُ المطلوبةُ منهُ ، يسمّى « فعلًا » ويقالُ : إنّ وجودَهُ بالفعلِ ؛ و إمكانُهُ الذي قبلَ تحققِهِ يسمّى « قوّةً » ، و يقالُ : إنّ وجوده بالقوّةِ بعدُ ؛ و ذلك كالماءِ يمكنُ أن يتبدَّلَ هواءً فانّهُ مادامَ ماءً ماءٌ بالفعلِ و هواءٌ بالقوّةِ ، فإذا تبدَّلَ هواءً صارَ هواءً بالفعلِ و بطلتِ القوّةُ ؛ فمن الوجودِ : ما هو بالفعلِ ، و منهُ : ما هو بالقوّةِ . و القسمانِ هما المبحوثُ عنهما في هذهِ المرحلةِ . و فيها ستَةُ عشرَ فصلًا .
ترجمه
تحقق يك شىء در خارج بهگونهاى كه آثار مورد انتظار بر آن مترتب گردد ، « فعل » ناميده مىشود و مىگويند : وجودش « بالفعل » مىباشد . و امكان تحقق آن شىء ، كه پيش از تحققش مىباشد ، « قوه » ناميده مىشود و گفته مىشود : وجودش هنوز « بالقوه » است .
مانند آب كه مىتواند به بخار تبديل گردد ، كه تا وقتى آب است ، بالفعل آب بوده و بالقوه بخار مىباشد ؛ هنگامى كه تبديل به بخار شد ، بالفعل بخار شده و قوهء بخار شدن از بين مىرود . بنابراين ، وجود بر دو قسم است : « وجود بالفعل » و « وجود بالقوه » . بحث ما در اين بخش در طى شانزده فصل در مورد همين دو قسم مىباشد .
شرح و تفسير
در اين بخش از بدايةالحكمه مسائل مربوط به قوه و فعل مطرح مىشود و در پى