413 . توكّل
1874 - فضيلت توكّل
قرآن :
« و در كار [ ها ] با آنان مشورت كن و چون تصميم گرفتى بر خدا توكّل كن زيرا خدا توكّل كنندگان را دوست مىدارد » .
« و بر آن زنده كه نمىميرد توكّل كن و به ستايش او تسبيح گوى و همين بس كه او به گناهان بندگانش آگاه است » .
حديث :
6697 امام على عليه السلام : ايمان چهار ركن دارد : توكّل بر خدا ، واگذارى كار به خدا ، راضى بودن به قضاى خدا و تسليم بودن در برابر فرمان خداوند عزّوجلّ .
6698 امام على عليه السلام : توكّل ، دژ حكمت است .
6699 امام على عليه السلام : توكّل بر خداوند ، مايهء نجات از هر بدى و محفوظ ماندن از هر دشمنى است .
6700 امام على عليه السلام : حقيقت يقين ، در توكّل است .
1875 - تفسير توكّل
قرآن :
« اگر خدا شما را يارى كند هيچ كس بر شما غالب نخواهد شد و اگر دست از يارى شما بردارد ، چه كسى بعد از او شما را يارى خواهد كرد ؟ و مؤمنان بايد تنها بر خدا توكّل كنند » .
« بگو : جز آنچه خدا براى ما مقرّر داشته هرگز به ما نمىرسد . او سرپرست ماست و مؤمنان بايد تنها بر خدا توكّل كنند » .
ر . ك : انعام : آيهء 80 و احزاب : آيهء 17 و فاطر : آيات 2 ، 10 و زمر : آيهء 38 و شورا : آيهء 10 و فتح :
آيهء 11 و تغابن : آيهء 13 و جنّ : آيهء 22 .
حديث :
6701 جبرئيل عليه السلام - در پاسخ به سؤال پيامبر صلى الله عليه و آله از او دربارهء توكّل بر خداوند - گفت : دانستن اين مطلب كه مخلوق نه زيانى مىزند و نه سودى مىرساند ، نه مىدهد و نه جلوگيرى مىكند ، و چشم اميد بركندن از خلق . هرگاه بنده چنين باشد ، ديگر براى احدى جز خداوند كار نمىكند و اميد و بيمش از كسى جز خداوند نيست و چشم طمع به هيچ كس جز خدا ندارد .
اين است توكّل .
6702 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هر كه خود را داغ نهد يا تعويذ ببندد ، از توكّل بىبهره است . « 1 »
6703 الكافى - به نقل از ابو بصير - امام صادق عليه السلام فرمود : هيچ چيز نيست ، مگر اينكه حدّى دارد .
عرض كردم : فدايت شوم ، حدّ توكل چيست ؟
فرمود : يقين . عرض كردم : حدّ يقين چيست ؟ فرمود : اينكه از چيزى جز خدا نترسى .
هامش
( 1 ) . در گذشتههاى دور و بويژه در ميان اعراب ، به گاه نااميد شدن از روشهاى معمول درمان ، بر زخمها ، داغ مىنهادند و يا براى پيشگيرى ، اوراد و اذكارى خود ساخته را بر گردن و دست افراد مىآويختند كه اين حديث ظاهراً هر دو را منافى با توكّل بر خداوند توانا مىداند .