1321 - گذشت و جلب دلها
4333 مستدرك الوسائل : مردى از خدمتكاران خود نزد پيامبر خدا صلى الله عليه و آله شكايت كرد ، حضرت فرمود :
از آنها گذشت كن ، تا بدين وسيله دلهايشان را با خودت آشتى دهى . عرض كرد : اى رسول خدا ! آنها در بىادبى متفاوتند . حضرت فرمود :
نسبت به آنان گذشت داشته باش . و آن مرد اطاعت كرد .
4334 امام على عليه السلام - در سفارش به فرزندش حسن عليه السلام - فرمود : هر گاه فردى از آنان ( غلامان و چاكران ) به سبب گناهى سزاوار كيفر شد ، او را به وجهى نيكو سرزنش كن ؛ زيرا سرزنش همراه با گذشت براى كسى كه عقل و فهمى دارد ، دردناكتر از كتك زدن است .
ر . ك : دشمنى ، باب 1238 .
1322 - گذشتهاى نابجا
4335 امام على عليه السلام : گذشت به همان اندازه كه شخص بزرگوار را درست مىكند ، شخص فرومايه را تباه مىگرداند .
4336 امام على عليه السلام : [ بدى يا خوبى را ] به نيكى پاداش ده و از بدى درگذر ، به شرط آن كه به دين لطمهاى نزند يا در قدرت اسلام ضعفى پديد نياورد .
1323 - بخشايش خدا
قرآن :
« همانا خدا بخشايشگر آمرزگار است » .
حديث :
4337 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله - در پاسخ به سؤال عايشه از دعاى شب قدر - فرمود : مىگويى : بار خدايا ! تو بخشايشگرى و گذشت و بخشش را دوست مىدارى ؛ پس مرا ببخش .
4338 تنبيه الخواطر : عربى باديه نشين به رسول خدا صلى الله عليه و آله عرض كرد : اى رسول خدا ! روز قيامت چه كسى به حساب خلايق مىرسد ؟ فرمود :
خداوند عزّوجلّ . باديه نشين گفت : به خداوندگار كعبه سوگند كه نجات يافتهايم ! حضرت فرمود : چگونه ، اى اعرابى ؟ عرض كرد : زيرا كريم هر گاه قدرت يابد ببخشايد .
4339 امام على عليه السلام : اى جماعت بندگان خدا ! همانا خداوند متعال از كارهاى ريز و درشت و بىپرده و در پردهء شما باز خواستتان مىكند . آن گاه ، اگر كيفرتان دهد شما بيش از اينها ستمكار بودهايد و اگر گذشت كند او بيش از آن بخشايشگر است .
4340 امام على عليه السلام - در مناجات - گفت : الهى ! به بخشايش تو مىانديشم ، در نتيجه خطا و گناهم بر من آسان مىشود ، سپس سختى كيفر تو را به ياد مىآورم ، پس بلا و گرفتاريم بر من بزرگ مىنمايد .
4341 امام على عليه السلام : بار خدايا ! با من به عفوَت رفتار كن ، نه به عدلت .
4342 امام على عليه السلام : هر كه از حرامهاى خداوند خويشتندارى كند ، بخشش خدا به سوى او بشتابد .
4343 امام على عليه السلام : ليكن خداوند بندگان خود را به انواع سختيها مىآزمايد و به واسطهء كوششهاى گوناگون به بندگيشان مى كشد و به اقسام ناخوشايندها و ناملايمات مبتلايشان مىكند تا بدين وسيله كبر را از دلهايشان بيرون بَرد و فروتنى را در جانهايشان جاى دهد و آن را درهايى گشوده به سوى فضل خود و وسايل آسانى براى بخشش خويش قرار دهد .
4344 امام صادق عليه السلام - بارها - مىگفت : بار خدايا ! سزامندىِ تو به گذشت بيشتر از سزامندىِ من به مجازات است .
ر . ك : رحمت ، باب 808 .