آرد و مخلوط كردن زيت و كوبيدن نان - ؛ و انكار وصيّت ، رجوع نيست ، ( و وصيّت در امر معصيت ، منعقد نمىشود ) .
ركن دوم : در موصى است ؛
و شرط است [ كه ] در آن ، اهليت تصرّف [ باشد ] .
و وصيّت كسى كه به ده سال رسيده باشد و در وجوه برّ وصيّت كند ، ممضا است [ بنا ] به قولى . « 1 »
و اگر جراحت مهلكى بر خودش وارد آورد و بعد وصيّت كرد ، باطل است . و اگر وصيّت كرد و بعد به خودش جراحتى زد ، يا خود را كشت ، صحيح است .
و شرط است در موصى به ولايت ، اين كه [ موصى ] پدر او يا جدّ او باشد ؛ و وصيت امّ نافذ نيست . و اگر وصيت كرد [ براى آنان ] به مالى و ولايتى ، [ وصيّت ] در ولايت ، باطل [ بوده ] ؛ و در مال ، [ نيز ] زياده بر ثلث ، باطل است .
ركن سوم : در موصى له است ؛
و شرط است وجود او ؛ پس صحيح نيست وصيّت از براى معدوم ؛ و نه از براى مرده كه وجود او مظنون بود ؛ و نه براى آنچه زن بر او حامله مىشود بعد از اين .
و صحيح است وصيّت از براى حمل ، و مالك مىشود آن حمل ، اگر زنده زاييده شد ؛ و اگر مرده بود باطل است ؛ و اگر بعد از آن كه زنده زاييده شد مرد ، وصيّت از براى ورثهء او است .
( مسائل )
[ مسئلهء ] ( اوّل ) : صحيح است وصيّت از براى اجنبى و وارث و ذمّى اجنبى [ بنا ] به قولى ، « 2 » نه حربى و نه مملوك غير ؛ اگرچه مولايش اجازه كند يا متشبّث باشد به سبب آزادى - مثل تدبير و كتابت - ؛ بلى اگر مكاتب مطلق باشد و چيزى از مال الكتابهاش را داده باشد ، به سبب آزادى صحيح است و باقى [ زايد ] ، باطل است .
[ مسئلهء ] ( دوم ) : اگر وصيّت كرد از براى بندهاش يا بندهء مدبّر يا مكاتب
هامش
( 1 ) . برخى از أعلام شيعه كه چنين فتوا دادهاند ، عبارتند از : شيخ مفيد ، شيخ طوسى ، قاضى ابن برّاج ، سلّار ديلمى ، ابن حمزه طوسى ؛ براى توضيح بيشتر ، نك : غاية المراد ، ج 2 ، ص 463 - 465 .
( 2 ) . برخى از فقيهان شيعه كه اين قول را پذيرفتهاند ، عبارتند از : ابن ادريس حلّى ، محقّق حلّى ، علّامه حلّى ؛ براى توضيح بيشتر ، نك : غاية المراد ، ج 2 ، ص 466 - 468 .