پاداش دادنى . و به بخشد بايشان بخششى . پس معناى جزاهم و اعطاهم يكيست .
يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ
ظرف است براى قول او سبحانه
( لا يَمْلِكُونَ )
و قول او « صفّا » منصوب بر حاليت است . و
« يَوْمَ يَنْظُرُ »
ظرف است براى قول او ( عذابا ) زيرا آن به معناى عذاب كردن و شكنجه دادنست .
تفسير و مقصود :
سپس خداوند سبحان تعقيب نمود بيم دادن كفّار را بوعده دادن پرهيزكاران و نياكان پس گفت
( إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ )
يعنى آنهايى كه ترسيدند از خدا بدورى كردن از شرك و گناه
( مَفازاً )
يعنى رستگارى و نجات تا حال تندرستى و خوشحالى . و بعضى گفتهاند : مفاز موضع و محلّ رستگارى است و گفتند براى هلاكتها مفازه بر طريق و روش تفاّل مثل اينكه گفتهاند : منجاة محل نجات است و بعضى گفتهاند : مفازا محلّ نجات است بسوى جايگاه و تفريحگاه و آن نجات از آتش بسوى بهشت است .
سپس اين رستگارى را توضيح داد و گفت
( حَدائِقَ وَ أَعْناباً )
يعنى درختان بهشت و ميوههاى آن .
( وَ كَواعِبَ أَتْراباً )
قتاده گويد : يعنى دوشيزهگانى كه تازه پستانهاى آنها بالا آمده و همه همسال يكديگرند . و معنايش يكسان بودن خلقت و هيكل و صورت و سن است كه بهم شبيه و هم شكلند .
ابو على جبائى گويد : اترابا يعنى يكسانند بر مقدار همسرانشان در زيبايى و صورت و سن .
( وَ كَأْساً دِهاقاً )
ابن عبّاس و قتاده و حسن گويند : يعنى جامهاى پر و لبريز . مجاهد و سعيد بن جبير گويند : جامهاى پشت سر هم كه بشارب