خداوند سبحان فرمود :
( بَلِ السَّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ )
يعنى اينكه وعدگاه همه آنها براى عذاب روز قيامت است .
( وَ السَّاعَةُ أَدْهى وَ أَمَرُّ )
پس روز قيامت بزرگتر در بليّه و گرفتاريست ، و دهاء به معناى بزرگى اسباب ضرر است با شدّت ناراحتى خاطر و آن داهيه يعنى بليّه و گرفتارى چنانيست كه چارهاى در بر طرف كردن آن نيست ، و مقصود اينست كه آنچه كه بر كفار مكّه در روز جنگ بدر رسيد از كشته شدن ( عتبه و شيبه و حنظله و ابو جهل و . . . ) و اسيرى بزرگان آنها و غارت رفتن اموالشان در دنيا خلاصشان از عقاب آخرت نميكند بلكه عذاب آخرت بزرگتر از زيانهاى دنيوى و ناراحت كنندهتر است ( و امر ) يعنى تلختر از كشته شدن و اسارت در دنياست .
و بعضى گويند : امر به معناى اشدّ ، يعنى سختتر است در استمرار بلاء براى آنكه اصل مر نفوذ است ، سپس بيان فرمود حال قيامت را و گفت :
( إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي ضَلالٍ وَ سُعُرٍ )
جبائى گويد : البتّه گنهكاران ، در رفتن از راه نجات و طريق بهشت در گمراهى و آتش بر افروختهاند .
و بعضى گويند : در ضلال يعنى در هلاك و رفتن از راه حقّ .
( وَ سُعُرٍ )
يعنى در زحمت و شكنجهاند .
( يَوْمَ يُسْحَبُونَ )
روزى كه كشيده ميشوند .
( فِي النَّارِ عَلى وُجُوهِهِمْ )
يعنى اين عذاب براى ايشان است ، در روزى كه فرشتگان ميكشند ايشان را بر صورتشان در آتش و ميگويند بايشان :
( ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ )
يعنى بچشيد حرارت آتش دوزخ را به رسيدن آتش ايشان به عذاب و حرارت آتش و آن مثل قول ايشانست كه ميگويند : وجدت مس