و سهل ( و لا اكثر ) برفع خوانده و باقى بنصب قرائت كردهاند .
و حمزه و رويس از يعقوب ينتجون و ديگران يتناجون خوانده و رويس نيز فلا تنتجوا قرائت كرده است .
دليل :
ابن جنّى گويد : تذكير ( يعنى مذكّر ) خواندن در قول خدا
( ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى ثَلاثَةٍ )
آن وجهى است چون كه در اينجا از شيوع و عموم هم جنس بودنست مثل قول تو كه مىگويى ما جاءني من امراة و ما حضرنى من جارية .
و امّا ( تكون ) با تاء پس براى قصد كردن لفظ تأنيث است حتى مثل آنست كه گفته است ( ما تكون نجوى ثلاثه ) و قول او
( وَ لا أَكْثَرَ )
برفع معطوف است بر محلّ كلام پيش از دخول من پس بدرستى كه قول او
( مِنْ نَجْوى )
در محل رفع است به اينكه آن فاعل ( يكون ) از ( نجوى ) است ، و نجوى مصدر است مثل دعوى و عدوى و مانند اينست در اينكه آن بر وزن فعلى تقوى است جز اينكه و او در آن تبديل شده از ياء است ، و لام الفعل نيست و چون مصدر بود براى جمع واقع شد بلفظ مفرد در قول خدا
( إِذْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ وَ إِذْ هُمْ نَجْوى )
يعنى ايشان صاحب نجوى هستند .
و قول خدا
( ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى ثَلاثَةٍ )
ابو على گويد : ( ثلاثه ) مجرور بودن آن به دو احتمال است :
1 - اينكه مجرور باشد باضافه نجوى به آن مثل آنكه ( ما يكون من اسرار ثلاثه الا هو رابعهم ) نميباشد از راز سه نفرى مگر آنكه او چهارمين آنهاست يعنى اين پوشيده بر او نيست ، چنانچه گويد :
( أَ لَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ
« 1 » و ممكنست كه ثلاثه مجرور باشد بنا بر صفت بر قياس قول خداى
هامش
( 1 ) - سورهء توبه آيهء : 78 .