( فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ شَهْرَيْنِ مُتَتابِعَيْنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَتَمَاسَّا )
يعنى : پس كسى كه نيافت كه بندهاى آزاد كند پس بر عهده و ذمّه اوست دو ماه متوالى ، و پياپى پيش از جماع روزه بدارد و تتابع پيش بيشتر فقهاء اينست كه دو ماه هلالى پشت سر هم و بدون فاصله روزه بگيرد يا شصت روز تمام روزه بدارد ، و اصحاب ما گفتهاند كه هر گاه او يك ماه روزه گرفت و از ماه دوّم چيزى گر چه يك روز باشد روزه بگيرد پس بدون عذر افطار كند ، پس خطا كرده جز آنكه بنا بر آن گذارد و لازم نيست از سر شروع كند و اگر قبل از اين افطار كند بايد از سر شروع كند و وقتى شروع به روزه كرد و بعضى از آن را گرفت سپس بندهاى يافت بر او لازم نيست كه رجوع به آن كند و اگر برگردد و بنده آزاد كند افضل خواهد بود و عدّهاى از - فقهاء گفتهاند كه بر او لازم است برگردد و بنده آزاد كند و قول او :
( فَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَإِطْعامُ سِتِّينَ مِسْكِيناً )
يعنى كسى كه طاقت و توان روزه گرفتن را نداشت براى بيمارى يا پيرى ، پس بر ايشان است سير كردن شصت فقير و بينوا براى هر مسكينى نصف صاع نزد اصحاب ما پس اگر قدرت مالى نداشت پس يك مد ( ده سير يا يك كيلو )
( ذلِكَ )
يعنى اين كفارهاى كه توصيف كرديم واجب فرمود
( لِتُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ )
يعنى براى آنكه تصديق كنيد به آنچه را كه پيامبر ( ص ) آورده و تصديق كنيد به اينكه خداوند به او فرمان داده است .
( تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ )
يعنى آنچه را كه توصيف نمود از كفارات در ظهار يعنى آن شرايع خدا و احكام اوست .
( وَ لِلْكافِرِينَ عَذابٌ أَلِيمٌ )
يعنى و براى انكار كنندگان و تجاوز كنندگان از حدود خدا عذاب درد آوريست در آخرت .
( إِنَّ الَّذِينَ يُحَادُّونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ )
بدرستى كه كسانى كه مخالفت ميكنند