« عَلى أَنْ يُحْيِيَ الْمَوْتى »
يعنى كسى كه از آفرينش آسمان و زمين عاجز نبوده ميتواند مرده را زنده كند ، يعنى : آفرينش آسمانها و زمين از زنده كردن مردگان شگفتآورتر است .
« بَلى »
آرى او قدرت دارد .
« إِنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ »
و بر هر كارى توانا است ، و سپس بدنبال آن از عذابهاى آخرت ياد كرده مىفرمايد :
« وَ يَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِينَ كَفَرُوا عَلَى النَّارِ أَ لَيْسَ هذا بِالْحَقِّ »
يعنى : روزى كه كافران بر آتش دوزخ عرضه مىشوند بطريقهء استدلال به آنان گفته مىشود آيا اين عذاب كه بعنوان مجازات در انتظار شما است حق نيست و آيا قبول داريد كه هيچ ظلمى نسبت به شما نشده است ؟
« قالُوا بَلى وَ رَبِّنا »
يعنى : در پاسخ اعتراف به استحقاق خويشتن نموده سوگند ياد كرده خواهند گفت : آرى سوگند به پروردگارمان كه اين مجازات حق ما است ، هر چند كه قبلا منكر بودند .
« قالَ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ »
يعنى : بخاطر كفرتان در دنيا و انكارى كه مىكرديد اينك عذاب خدا را بچشيد ، و آن گاه به پيامبرش مىفرمايد :
« فَاصْبِرْ كَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ »
يعنى : اى محمّد همانگونه كه پيامبران مرسل صبر نمودند تو نيز بر آزار اين كافران و نپذيرفتن دعوتت صبر كن .
از ابن زيد و جبائى و جماعتى آمده است كه ( من ) در اين آيهء براى تبيين جنس است ، يعنى : ( اولوا العزم كه عبارتند از رسولان ) همانگونه كه در (
فَاجْتَنِبُوا الرِّجْسَ مِنَ الْأَوْثانِ
) ، و بنا بر اين قول بايد گفت كه : تمامى پيامبران اولوا العزم هستند ، زيرا همگى عزم نمودهاند بر اداء رسالت و تحمّل مشكلات آن .
و بيشتر مفسّرين گفتهاند : حرف ( من ) در اين آيهء براى تبعيض است كه قهرا معنى اين است كه بعضى از رسولان اولوا العزم هستند ، و از ظاهر روايات