بگردنشان مىآمد ، و بخاطر كشتن كسانى كه بر دينشان بوده بگناه مىافتادند ، و اين همان گناهى است كه خداوند مؤمنين را از آن حفظ كرده است ، و جواب لو لا محذوف است ، و تقدير آن چنين است ( لو لا المؤمنون الذين لم تعلوهم لوطأتم رقاب المشركين بنصرنا اياكم ) و قوله :
« بِغَيْرِ عِلْمٍ »
در موضع تقديم است ، زيرا تقدير چنين است : ( لو لا ان تطؤهم به غير علم ) و قوله :
« لِيُدْخِلَ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ »
لام متعلق است به محذوف است كه معنى كلام بر آن دلالت مىكند ، تقديرش آنست : ( فحال بينكم و بينهم ليدخل اللَّه فى رحمته من يشاء ) يعنى : آنان كه از كفار بعد از صلح اسلام آوردهاند ، و بعضى هم گفتهاند يعنى : تا خدايتان را با سالم شدن از قتل در رحمت خود داخل كند و آنان را با سالم شدن از گناه و طعنهء ديگران در رحمت خود وارد سازد .
« لَوْ تَزَيَّلُوا »
يعنى : اگر مؤمنين از كافرين تميز داده شوند « 1 » .
هامش
( 1 ) - تفسير على بن ابراهيم قمى جلد 2 صفحهء 316 ( مردى به حضرت صادق ( ع ) گفت : آيا على ( ع ) از نظر جسمى قدرت نداشت ؟ و آيا در امر خدا قوى نبود ؟ حضرت فرمود چرا قوى بود ! پرسيد : پس چه مانع شد كه از حق خود دفاع كند و نگذارد حقش پايمال گردد ؟ حضرت فرمود پرسيدى جواب بشنو ، يك آيه از كتاب خدا نگذاشت كه على ( ع ) اقدام نمايد ، پرسيد آن كدام آيه است ؟ حضرت خواند : (لَوْ تَزَيَّلُوا لَعَذَّبْنَا الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذاباً أَلِيماً) زيرا خداوند افرادى مؤمن را در اصلاب مردمى كافر امانت دارد ، حضرت على ( ع ) نميخواست پدران را بكشد تا آن گاه امانتهاى الهى بيرون آيند ، پس از آنكه مؤمنين بيرون آمدند ، بر ضد آن كس كه ميخواهد قيام مىكند و او را ميكشد ، و قائم ما اهل بيت نيز همين كار را خواهد فرمود ، تا امانتهاى الهى بيرون نيايند