خداوند براى مسلمين فتح كرده است .
و از ابن عباس و حسن و جبائى آمده است كه منظور از آن فتح فارس و روم است .
ابن عباس گفته است همانگونه كه خداوند گنجهاى كسرى و قيصر را به مسلمانان وعده فرمود ، ولى عرب قدرت جنگ با فارس و روم و گرفتن شهرهاى آنان را در خود نمىديد ، بلكه بردگان آنان بودند ، تا اينكه از بركت اسلام بر آنان قدرت يافتند .
« قَدْ أَحاطَ اللَّهُ بِها »
يعنى : خداوند بر آن قدرت داشته و از نظر علم و آگاهى بر آن احاطه دارد ، و آنان را مانند قومى قرار داده بود كه در محاصره باشند و احدى از آنان نتواند فرار كند .
فراء گويد : خداوند مكه را زير سلطهء خود قرار داده آن را براى شما حفظ فرمود تا بدست شما فتح شود ، مثل اينكه گفته است ، خداوند مكه را براى شما حفظ كرد و نگذاشت ديگران آن را تصرف كنند تا آن را فتح نموده به تصرف خود در آوريد .
« وَ كانَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيراً »
مانند فتح قريهها و ديگر اماكن .
« وَ لَوْ قاتَلَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا »
اى مؤمنين اگر روز حديبيه كافران قريش را با شما ميجنگيدند .
« لَوَلَّوُا الْأَدْبارَ »
قتاده و جبائى گويند يعنى : حتما خداوند شما را يارى ميكرد و آنان را خار ميفرمود و نيز گفتهاند : منظور از اين كافران كسانى از طايفهء اسد و غطفان است كه ميخواستهاند خانوادههاى مسلمانان را غارت كنند .
« ثُمَّ لا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً »
يعنى : ياورى كه آنان را حمايت كند و از آنان دفاع كند نخواهند يافت ، و اين يك خبر از علم غيب است ، و در آيه دلالت دارد بر اينكه امورى كه اتفاق نمىافتد اگر اتفاق مىافتاد چگونه ميشد ، و