است ، و آنان را در آن روز محشور ميگرداند ، در مقام بيان و توضيح اين روز بر آمده ميفرمايد :
( يَوْمَ لا يُغْنِي مَوْلًى عَنْ مَوْلًى شَيْئاً )
مولى عبارتست از دوستى ، كه معمولا به يارى دوستش مىشتابد ، و در اين قسم پسر عمو ، و ياور و هم سوگند انسان و ديگران كه داراى چنين صفتى هستند وارد ميشوند .
يعنى : اين روز روزى است كه هيچ دوستى دوست خود را بىنياز نخواهد ساخت ، و نميتواند عذاب خدا را از او دور سازد .
( وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ )
و هيچكس يارى نخواهد شد ، و اين قسمت از آيه با آنچه كه بيشتر مسلمين در مورد شفاعت قائل هستند منافاتى ندارد ، زيرا شفاعت كه بوسيلهء پيامبر خدا ( ص ) و ائمّهء اطهار ( ع ) و مؤمنين انجام ميگيرد با اجازهء خدا است ، بنا بر اين معنى آيه اينطور خواهد شد هيچكس حق ندارند كه عذاب الهى را از آنان دور سازد ، و آنان را يارى كند بدون آنكه از خدا اجازه داشته باشد .
و اين قسمت را كه ما به آن اشاره كرديم در آيهء بعدى بعنوان استثناء كسانى را مورد رحمت دانسته ميفرمايد :
( إِلَّا مَنْ رَحِمَ اللَّهُ )
« 1 » يعنى غير از كسانى از مؤمنين كه خداوند به آنان رحم فرموده است ، كه اين گونه افراد يا از اوّل عذابشان ساقط مىشود
هامش
( 1 ) بروايتى كه در پاورقى« إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ »آوردهايم رجوع كنيد ، طبق اين روايت« إِلَّا مَنْ رَحِمَ اللَّهُ »استثناء از« لا يُغْنِي مَوْلًى »است يعنى :
كسى قدرت بىنياز كردن ندارد مگر آنها كه خدا حق شفاعت به ايشان داده باشد .