و بدون آنكه مستقيما با آنان سخنانى بگويد آنان را امر و نهى مىكند ، و اين معنى براى وحى بر خلاف آن معنى اوّلى است كه براى آيه بيان شده است ، زيرا معنى اوّلى آگاهى خاطره بود و در آن گفتار صراحتى نيست اين معنى از على و جبائى بود .
زجاج ميگويد : معنى اين آيه اينست كه سخن خدا براى بشر يا بوسيله الهام است ، كه مطالبى را به آنان الهام ميفرمايد ، يا بوسيله اداى كلماتى است از پس پرده ، همانگونه كه با حضرت موسى ( ع ) تكلم فرمود ، يا بوسيله رسالت فرشتهاى است كه بسوى آنان مىآيد ، و به شخصى كه مأموريت و رسالت برايش دارد بفرمان خدا آنچه را كه خدا خواسته است بر او وحى مىكند .
( إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكِيمٌ )
كه او بزرگتر از آنست كه با چشم سر ديده شود ، و در تمامى كارهايشان حكيم است .
( وَ كَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا )
يعنى : همانگونه كه به پيامبران پيش از تو وحى نموديم ، بر تو نيز وحى كرديم ، و بفرمان خود قرآن را كه روح بخش و حياتبخش است بر تو وحى نموديم ، و اين معنى از قتاده و جبائى و ديگران نقل شده است .
سدى گويد : منظور از
« رُوحاً مِنْ أَمْرِنا »
روح القدس است .
و از حضرت باقر و حضرت صادق ( ع ) روايت شده است كه ( منظور از اين روح فرشتهاى است كه از جبرئيل و ميكائيل بزرگتر است كه همراه رسول خدا ( ص ) بوده است ، و پس از رسول خدا ( ص ) اين فرشته به آسمان بالا نرفته ، و همراه ما نيز هست « 1 » .
هامش
( 1 ) اصول كافى مترجم مصطفوى جلد 2 صفحهء 18 حديث 2 .