بحث ادبى :
( كُلٌّ فِيها )
مبتدا و خبر است كه محلا مرفوع و خبر ( انّا ) است و جايز است كه لفظ ( كل ) خبر براى ( انّ ) باشد كه مقصود چنين مىشود ( انا مجتمعون فى النار - ما جمع شوندگانيم در آتش )
إِنَّ اللَّهَ قَدْ حَكَمَ بَيْنَ الْعِبادِ
( همانا خداوند حكم كرد ميان بندگان ) به اين صورت و به اين كه هيچ كس متحمل عذاب ديگرى نمىشود و بناچار هر كس به خدا شرك ورزد و با او ديگرى را عبادت كند معاقب و مجازات مىشود .
وَ قالَ الَّذِينَ فِي النَّارِ
( و گويند آنان كه در آتشند ) يعنى از پيشوايان و پيروان كه در آتش هستند .
لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ
( به خازنان جهنم ) آنهايى كه سرپرستى عذاب اهل جهنم را از فرشتگان و موكلين جهنم به عهده دارند
ادْعُوا رَبَّكُمْ يُخَفِّفْ عَنَّا يَوْماً مِنَ الْعَذابِ
( بخوانيد پروردگارتان را تخفيف دهد از ما روزى از عذاب را ) اين سخن را به جهت بىطاقتى از شدت عذاب و از شدت زارى مىگويند و طمع دارند از عذاب ايشان تخفيف داده شود با اين كه مىدانند كه شكنجهء ايشان قطع نشده و تخفيف داده نمىشود .
قالُوا
( گفتند ) بر ايشان خازنان جهنم .
أَ وَ لَمْ تَكُ تَأْتِيكُمْ رُسُلُكُمْ بِالْبَيِّناتِ
( آيا مگر نيامد شما را رسولان شما با بينه ها ) يعنى با حجتها و دليلهايى كه براى صحت توحيد و نبوت بود ، پس كافر شده و عناد كرديد تا اين كه مستحق اين عذاب گرديديد .
قالُوا بَلى
( گويند آرى ) آمد بسوى ما پيامبرانمان با بينهها ، پس ايشان را تكذيب كرده و نبوت آنان را منكر شديم .
قالُوا فَادْعُوا
( گويند پس بخوانيد ) يعنى خازنان جهنم گويند ، شما بخوانيد و ما نمىخوانيم مگر با اذن ، و به ما اذن داده نشده است .