لغت :
تبع - ممكن است اين لفظ مصدر باشد كه گفته مىشود ( تبع تبعا - تابع شد تابع شدنى ) و نيز جايز است كه اين لفظ جمع ( تابع ) باشد مانند ( خادم ) كه جمع آن ( خدم ) است و ( خائل ) كه جمع آن ( خول ) است و ( غايب ) كه جمع آن ( غيب ) است .
اعراب :
أَ وَ لَمْ تَكُ
- تقدير اين جمله چنين است كه ( او لم تك القصة ) كه ( القصة ) اسم ( تك ) بوده و
( تَأْتِيكُمْ رُسُلُكُمْ )
تفسير آن باشد .
تفسير :
در اينجا خداوند به ماجراى پرخاش كردن مردم جهنم به يكديگر پرداخته و مىگويد :
وَ إِذْ يَتَحاجُّونَ فِي النَّارِ
( و زمانى كه پرخاش مىكنند در آتش ) يعنى اى « محمد » ! به ياد آور بر قوم خود وقتى را كه اهل آتش در ميان آتش پرخاش كرده و پيشوايان با پيروان خود به مخاصمه مىپردازند
فَيَقُولُ الضُّعَفاءُ
( پس گويند ضعيفان ) كه پيروان مىباشند
لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا
( بر آنان كه تكبر كردند ) كه پيشوايان باشند
إِنَّا كُنَّا لَكُمْ
( ما بوديم براى شما ) گروه رئيسان
تَبَعاً
( پيروان ) كه اطاعت مىكرديم امر شما را و اجابت مىكرديم شما را در آن چه كه مىخوانديد .
فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا نَصِيباً مِنَ النَّارِ
( پس آيا هستيد كه بىنياز كنيد از ما بهرهاى از آتش را ) زيرا بر زمامدار لازم است كه از پيروان خود و از فرمان - بران خود دفاع كند ، بدين جهت مىگويند : آيا شما مىتوانيد مقدارى از عذاب را كه در آن هستيم به جاى ما حمل كنيد و متحمل شويد
قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُلٌّ فِيها
( گويند آنها كه تكبر كرده بودند همانا ما همگى در آن هستيم ) يعنى ما و شما در آتش هستيم