در بدن باقى مىماند و ميان نفس و بدن رابطهاى چون شعاع خورشيد است . پس اگر خداوند اذن در قبض ارواح دهد روح ، نفس را اجابت كند و اگر اذن در رد روح دهد اجابت كند نفس روح را ، و اين است قول خداوند كه مىفرمايد : ( اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ . . . ) پس نفس آن چه در ملكوت ببيند داراى تأويل بوده و آن چه كه ميان آسمان و زمين ببيند بدون تأويل و از خيالهاى شيطانى است . أَمِ اتَّخَذُوا ( يا بگرفتند ) يعنى بلكه گرفتند مِنْ دُونِ اللَّهِ ( غير از خداوند ) خدايان را شُفَعاءَ ( شفيعان ) ، قُلْ ( بگو ) اى محمد ( ص ) أَ وَ لَوْ كانُوا ( اگر چه باشند ) خدايان لا يَمْلِكُونَ شَيْئاً ( مالك نشوند چيزى را ) از شفاعت وَ لا يَعْقِلُونَ ( و تعقل نكنند ) ، جواب اين استفهام محذوف است كه تقديرش چنين است ( اگر چه به اين صفت باشند باز بت پرستان آنها را عبادت كرده و شفيع قرار داده و اميد به شفاعت آنها را دارند ) . قُلْ ( بگو ) بر ايشان لِلَّهِ الشَّفاعَةُ جَمِيعاً ( شفاعت همگى براى خداست ) كه هيچكس بدون اذن او نمىتواند شفاعت كند ، و مقصود اين است كه هيچ كس نمىتواند مالك شفاعت شود مگر آن كه خدا او را مالك شفاعت كرده باشد ، چنان كه خدا مىگويد : ( مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ ) ، « كيست كه شفاعت كند نزد او مگر به اذن خداوند - بقره - 255 » و در اين آيه رد و ابطالى است بر آن كه بتها را شفيع مىداند . لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ( براى اوست پادشاهى آسمانها و زمين سپس بسوى او بازگردانده شويد ) ، معنى اين آيه سابقا گفته شد و اكنون خداوند از زشتى اعتقاد و سخنى عناد كافران خبر داده و مىگويد : وَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ ( و چون خدا به تنهايى ياد شود رنجيده شود ) ، « سدى ، جبائى ، و ضحاك » گفتهاند يعنى نفرت كند .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٢١ — صفحة 188
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص١٨٨