16 - ما أقبح بالإنسان أن يكون ذا وجهين 9663 .
17 - مثل المنافق كالحنظلة الخضرة أوراقها المرّ مذاقها 9878 .
18 - نفاق المرء من ذلّ يجده في نفسه 9988 .
19 - في ذكر المنافقين : هم لمّة الشّيطان و حمّة النّيران أولئك حزب الشّيطان الا إنّ حزب الشّيطان هم الخاسرون 10022 .
20 - يمشون الخفاء و يدبّون الضّرّاء قولهم الدّواء و فعلهم الدّاء العياء يتقارضون الثّناء و يتقاربون ( يتراقبون ) الجزاء يتوصّلون إلى الطّمع باليأس 16 - چه زشت است آنكه آدمى صاحب دو رو باشد ( ظاهر و باطن او دو تا باشد ) .
17 - مثل منافق مانند حنظل ( خربزه و هندوانه ابو جهل و خربزه روباه ) است كه برگهاى آن سبز ، و مزه و چشيدن آن تلخ خواهد بود ( يعنى منافق صورت خوشى دارد امّا سيرت بسيار بد تلخناكى خواهد داشت ) .
18 - نفاق مرد ( و دو چهرگى او ) از خوارى است كه آن را در نفس خود مى يابد ( و گرنه اگر نفس شريف باشد هرگز نفاق در او راه نمى يابد ) .
19 - ( تتمه كلامى است كه حضرت در خطبه 185 نهج البلاغه در وصف منافقين فرموده ) آنان رفيقان شيطان ، و معظم و يا شدت و سختى آتش بوده ، آنها حزب شيطانند ، آگاه باشيد كه گروه شيطان ، آنها زيانكارانند .
20 - ( اين فرازها در خطبه 185 نهج البلاغه در صفات منافقين ايراد شده است ) در نهانى راه مى روند و در ميان درختان پر شاخ و برگ كه رونده در ميان آنها معلوم نيست راه مى روند ( كارشان مكر و حيله است ) سخنشان دواء ( چون به حسب ظاهر راهنمائى و پند و اندرز است ) و كردارشان درد بى درمان ، مدح و ستايش را به يكديگر قرض داده ( او تعريف ديگرى كند كه ديگرى هم تعريف او كند ) و به پاداش نزديك به يكديگر مى شوند ، و يا توقع دارند ( به مردم اظهار نوميدى از دنيا كرده ) بسبب
هداية العلم وغرر الحكم ( گفتار امير المؤمنين على ( ع ) ) ( همراه با ترجمه فارسى هداية العلم و غرر الحكم ) ( فارسى ) — صفحة 1479
مساهمون: عبد الواحد الآمدى التميمي
ص١٤٧٩