5 - من حسن ظنهّ أهمل 7648 .
6 - من ساء ظنهّ تأمّل 7649 .
7 - من حسن ظنهّ حسنت نيتّه 7791 .
8 - من ساء ظنهّ ساءت طويتّه 7792 .
9 - من ساء ظنهّ ساء و همه 7960 .
10 - من ظنّ بك خيرا فصدّق ظنهّ 8066 .
11 - من كذّب سوء الظّنّ بأخيه كان ذا عقد صحيح و قلب مستريح 8712 . 5 - هر كه گمانش نيكو باشد ( و به مردم زمان خود حسن ظن داشته باشد در تمام كارهايش اهتمام نورزيده و ) اهمال كند .
6 - كسى كه گمانش بد باشد ( در كارها اهتمام ورزد و ) تأمل نمايد .
7 - هر كه گمان او ( به خدايا به مردم ) نيكو باشد نيت او نيكو باشد .
8 - هر كه گمانش ( نسبت به خدا يا به مردم ) بد باشد باطن او بد باشد ( شايد بتوان ميان اين دو دسته از روايات جمع كرد كه مراد از دو روايت بالا اين باشد در معاملات و امور اجتماعى و سياسى نبايد خوش باور بود كه به هر كس اعتماد نمود و مراد از اين دو روايت اين است كه اگر كسى عملى را از كسى ديد و يا با كسى برخوردى نمود به نظر خود چيزى بر خلاف مشاهده كرد كه بتوان آن را حمل بر صحت كرد ، بايد حمل كرد و سوء ظن نبايد داشت مگر آنكه براى انسان علم پيدا شود كه قابل حمل نباشد ) .
9 - هر كه گمانش بد باشد خيال يا نيّت او بد خواهد بود .
10 - هر كه نسبت به تو گمان خيرى را داشته باشد پس گمانش را تصديق نما ( يعنى طبق گمانش عمل كن اگر اميد احسان دارد احسان كند و . . . ) .
11 - هر كه بد گمانى نسبت به برادرش را تكذيب نمايد ( و طبق آن عمل
هداية العلم وغرر الحكم ( گفتار امير المؤمنين على ( ع ) ) ( همراه با ترجمه فارسى هداية العلم و غرر الحكم ) ( فارسى ) — صفحة 856
مساهمون: عبد الواحد الآمدى التميمي
ص٨٥٦