ج ) آيهء 162 سورهء نساء
« لكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَ الْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَ الْمُقِيمِينَ الصَّلاةَ وَ الْمُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ الْمُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ » .
اين پرسش طرح شده كه چرا در ميان اين صفات « المقيمين » منصوب گشته است ؟
« زمخشرى » در پاسخ آن مىنويسد : « منصوب به مدح شده تا فضيلت نماز را روشن سازد و اين ، بابى گسترده است و پندار كسانى كه گمان كردهاند اين ، غلطى در نگارش مصحف مىباشد ارزشى ندارد و شايد كسانى كه در قرآن دقت نكرده و شيوههاى زبان عرب و تفننهايى كه در نصب به اختصاص به كار مىرود ، نشناختهاند ، به اين سخنان گوش فرا دهند و از اين مسأله غفلت بورزند كه پيشينيان اسلام ، به خوبى از اسلام حفاظت كرده و راه هرگونه طعنه را بر آن بستهاند و نسبت به اسلام و دفاع از حريم مقدس آن ، بسيار با همتتر و باغيرتتر از آن بودند كه در كتاب خدا رخنه يا شكافى بگذارند تا ديگران بعد از آنان بخواهند آن را پوشانده و التيام بخشند . » « 1 »
« سيبويه » در « باب آنچه براى تعظيم و مدح منصوب مىگردد » مىگويد :
« برخى عربها مىگويند : الحمد للّه ربّ العالمين - به نصب ربّ « 2 » - ، پس نظر يونس را در اينباره جويا شدم . پاسخ داد : اين تلفظ عربى و درست است . « 3 »
و مانند آن است آيهء 162 سورهء « نساء » كه « المقيمين » منصوب گشته با اينكه مىتوانست مثل بقيّه - بهطور يكنواخت - مرفوع باشد . اما « المؤتون » بعد از آن ، به جهت ابتدا و استيناف مرفوع گشته است .
آنگاه مثالهاى متعددى ذكر مىكند از جمله آيهء 177 سورهء بقره
« وَ الْمُوفُونَ
هامش
( 1 ) . زمخشرى ، كشاف ، ج 1 ، ص 590 .
( 2 ) . « ربّ » عطف بيان يا صفت « الله » است كه طبق معمول بايد به تبعيّت از آن مجرور باشد . م .
( 3 ) . سيبويه هميشه به ديدهء احترام به آراى يونس مىنگريست .