ناچار بسيارى از آنان به سويش جذب مىشدند . آنحضرت عليه السلام نيز در اين هنگام فرصت مىيافت تا پيام خود را به گوش آنان برساند و شيشهء عمر سياسى معاويه را درهم شكند و خوابهاى جاهلىوار او را از هم بگسلد .
صفحات تاريخ ، بسيارى از خطبههاى آنحضرت را كه براى شاميان ايراد كرده بود ، در خود ثبت كرده است . اين خطبهها در جان اهل شام تأثير به سزايى داشت تا آنجا كه هواخواهان معاويه به نزد او رفتند و گفتند : حسن ، ياد و نام پدرش را زنده كرد . او سخن مىگويد و مردم تصديقش مىكنند ، فرمان مىدهد و مردم فرمانش مىبرند و پيروان بسيار يافته است و اين وضع اگر ادامه يابد ، كار بالا خواهد گرفت و خطراتى از جانب او همواره ما را تهديد خواهد كرد .
سياست امام و حكومت معاويه
امام حسن مجتبى عليه السلام بدين سان رهبرى جناح سياسى نيرومندى را بر ضدّ معاويه به عهده گرفت . آنحضرت پيروانش را در هر گوشه و كنارى رهبرى مىكرد و صفوف آنان را نظم مىبخشيد و استعدادهايشان را بارور مىساخت و در برابر ستيزهگريها و فريبهاى معاويه ، از آن دفاع مىكرد . همچنين در همان زمان ، آنحضرت به نشر فرهنگ اسلامى در سر تا سر مملكت اسلامى ، از طريق نامه يا گروهى از شاگردان برجستهاش كه خود امور مادى و معنوى آنان را بر عهده گرفته بود و آنان را به اين سوى و آن سوى مىفرستاد و يا از طريق خطبههايى كه در ايام حج و غير آن ايراد مىكرد ، همّت مىگمارد . از اين راه جريان فرهنگى اصيل امت را رهبرى ميكرد . از همين جاست كه مىتوان پىبرد كه چرا آنحضرت مدينهء منوره را به عنوان وطن دائِمِ خود برگزيد ، زيرا در آن شهر گروهى از انصار و نيز كسان ديگرى بودند كه امام مىتوانست با ارشاد و راهنمايى آنان ، راهى براى هدايت امّت بگشايد ، چرا كه انصار و فرزندان آنان
هدايتگران راه نور ، زندگينامه چهارده معصوم (ع) (فارسى) — صفحة 373
مساهمون: شريعت
ص٣٧٣