خدا صلى الله عليه و آله در نهان و آشكار دست به توطئها بزند يا آنها را در هر كجا كه باشند به هراس اندازد .
فلان بن فلان متعهّد رعايت موارد اين صلح نامه مىگردد ، وخداوند بهترين كسى است كه به شهادت گرفته مىشود » . « 1 »
محل عقد اين صلح نامه در مسكن ساباط بوده است ، جايى نزديك بغداد امروزى كه سپاه امام حسن عليه السلام در آنجا اردو زده بود ، چون كار انعقاد صلح نامه به پايان رسيد ، امام حسن به همراه يارانش به كوفه بازگشت .
استراتژى صلح در نظر امام مجتبى
بايد پذيرفت كه ابو محمّد امام حسن مجتبى عليه السلام با قبول اين صلح نامه كه برخى از دوستانش آن را موجب ذلّت و دشمنانش آن را اقدامى از روى ترس و تسليم طلبى خواندهاند ، فداكارى بزرگى از خود نشان داد . امضاى اين صلح نامه يكى از پرشكوهترين جلوههاى پيروزى بر خود و مقاومت در برابر طوفانهاى هوا و هوس و احساس مسئوليّت در مقابل ريختن خونهاى مسلمانان و به حقيقت پيوستن اين سخن راست و تصديق شدهء پيامبر بزرگوار بوده است كه فرمود :
« اين پسرم ( امام حسن ) سرور است و شايد خداوند به وسيلهء او ميان دو گروه از مسلمانان اصلاح كند » . « 2 »
اگر امام حسن پيشواى صلاح و راستى و الگوى فداكارى و مجمع كرامتها
هامش
( 1 ) - اين پيمان نامه را علامه باقر شريف قرشى از فصول المهمه ، ص 45 و كشف الغمّة ، ص 170 و بحار الانوار ج 10 ، ص 115 و . . نقل كرده و گفته است : آنچه گفته شد بهترين صورت است كه از اين پيمان نامه نقل شده و به خوبى مبين كيفيت صلح است .
( 2 ) - بحار الانوار ، ج 43 ، ص 298 .