سخن خليفه اوّل مشهور است كه مىگفت : « مرا وانهيد كه من بهترين شما نيستم درجايى كه على درميان شماست » . و اين سخن را از خليفه دوّم به تواتر نقل شده است كه مىگفت : « اگر على نمىبود هرآينه عمر هلاك مىشد » گويند عمر در بيش از صد مناسبت اين جمله را بر زبان آورده بود . و هم از عمر نقل كردهاند كه مىگفت : « مشكلى نيست كه ابوالحسن ( على ) براى حلّ آن در كنارش نباشد » . عمر اين عبارت را به خاطر بسيارى از مشكلاتى كه على عليه السلام آنها را حل و تكليف مسلمانان را روشن كرده بود ، بر زبان آورد .
در مدارك و مستندات تاريخى نيز ثبت شده كه ياران امام بسيارى از مشاغل ادارى و نظامى حكومت را عهدهدار شده بودند . سلمان كه يكى از نزديكترين ياران امام و جان نثاران او به شمار مىآمد توليت ولايت فارس در مداين را برعهده داشت . امام حسن مجتبى عليه السلام نيز در سپاهى كه ايران را فتح كرد حضور داشت . حتّى خليفه دوّم هنگامى كه آهنگ فلسطين را داشت ، امام على را به جانشينى خود برگماشت .
از حديثى كه از امام صادق نقل شده است مىتوان چنين دريافت كه حكومت در دوران خليفه اوّل و دوّم به نحوى شبيه به حكومتهاى ائتلافى ميان جناحهاى مختلف بود .
درحالى كه در روزگار خليفه سوّم ، حكومت منحصراً در اختيار جناح بنى اميّه قرار داشت .
امّا پس از شورش و قتل عثمان حكومت براى جناح اوّل كه على عليه السلام و روشن بينان مهاجر و انصار آن را رهبرى مىكردند ، هموار شد .
از اين رو حركت انقلابى جناح اوّل درعهد خلافت عثمان رخ داد و پس از آن امويان و هواخواهان و همدستان آنها برخلافت امام على شوريدند .
فاطمه نخستين ياور
با وفات پيامبر صلى الله عليه و آله جناحهاى سياسى جامعه نمودار شد و درگيريهاى جناح
هدايتگران راه نور ، زندگينامه چهارده معصوم (ع) (فارسى) — صفحة 120
مساهمون: شريعت
ص١٢٠