چهكرديد ! سلمان نيزپيش از اين از بيعت با ابوبكر سر باز زده بود تا آنكه او را به اجبار براى گرفتن بيعت حاضر كردند . سلمان گفت ؛ : ابوبكر ! -
لا آن مكان گفته شده قطعى باشد ، سخن نقل شده از سلمان را هم مىتوان قطعى دانست .
زيرا هركس كه از سقيفه سخن گفته ، قول سلمان را نيز ذكر كرده است و نقل سخن سلمان اختصاصى به شيعه ندارد تا بتوان او را متّهم كرد .
نمىتوان اشكال كرد كه چگونه سلمان ، اعراب را به زبان پارسى مورد خطاب قرار داده است و اينان سخن فارسى سلمان را به عبارت عربى اصبتم و اخطاتم ترجمه و آن را چنين تفسير كردهاند كه سلمان گفت : سنّت اوّلين را رعايت كرديد امّا در مورد اهل بيت پيامبرتان به خطا افتاديد » .
نگارنده : سخن سلمان بنا برآنچه از انسابالاشراف ج 1 ، ص 591 والعثمانيه ص 172 و 179 و 187 و 237 نقل شد اين است كه گفت : « كرداذ و ناكرداذ » و ظاهراً بدين معناست كه « كرديد و نكرديد » . يعنى آنچه كرديد بر وفق حق و مقتضاى آن نبود . زيرا مردم را گريزى از وجود اميرى كه او را اطاعت كنند نيست ، امّا آن اميرى كه بايد از وى فرمان برند ابوبكر نيست . چراكه ابوبكر نخواهد توانست پا در جاى پاى پيامبر گذارد و خط آنحضرت را تعقيب كند همچنين او فاقد عصمتى نظير عصمت پيامبر بود و . . .
امّا دربارهء اين سؤال كه چگونه سلمان ، نخست با اعراب به زبان پارسى و سپس به زبان عربى سخن گفت ؟ كه جاحظ در العثمانيه ص 186 بر آن بسيار تأكيد كرده است بايد اظهار داشت كه اين امر در طبيعت انسان است چنان كه بايد ، ابراز دارد نهانى و به آهستگى آن را بر لب مىآورد و اگر كسى مانند سلمان فارسى به دو زبان مسلّط باشد اين اندوه و تأسف را نخست به زبانى غير از زبان مخاطبان برلب مىآورد و آنگاه دوباره به زبان شنوندگان ادامهء سخن مىدهد .
بنابراين مىتوان گفت كه اين عبارت را كسى كه فارسى مىدانسته از سلمان شنيده و سپس آن را به عربى برگردانده است .
هدايتگران راه نور ، زندگانى امير مؤمنان امام على بن أبي طالب (ع) (فارسى) — صفحة 70
مساهمون: شريعت
ص٧٠