نيز ) لعنش كردند ! . آنگاه ؛ به ثناى اين ( مرد إلهى ) پرداختند و گفتند :
بارإلها ! بر اين بندهء خود ، صلوات ( و سلام ) بفرست ! بندهاى كه ؛ آنچه در إمكانش بود ( در راه تو ) بخشيد ! و اگر بيشاز آن ، توانائى داشت ، انجام ميداد .
در اينهنگام ؛ از جانب خداى عزّ و جلّ ! ندائى فرا رسد كه :
حقيقة ؛ دعاى شما را دوست داشتم ! و ندايتانرا شنيدم ! و بر روح وى - در روحها - صلوات ( و سلام ) فرستادم ! و او را نزد خودم از أخيار و برگزيدگان و پاكيزگان قرار دادم ! .
دربارهء
« صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ »
إمام عليه السّلام فرمود :
[ صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ ]
يعنى ؛ بگوئيد :
ما را به راه كسانى هدايت فرما ، كه ؛ بتوفيق دين و طاعتت بر آنان نعمت ارزانى داشتى ! ، و آنها كسانىاند كه ؛ خدا فرمود :
« و آنان كه ؛ خدا و رسول ( وى ) را فرمان ببرند ، هم آنها با كسانىاند كه ؛ خدا ، بر آنان نعمت ، ارزانى داشته ! - از پيامبران و صدّيقين و شهدا و صالحين - و آنان [ از حيث رفاقت ] چه خوب ( أفرادى ) اند . » « 1 »
و اين مطلب ، عينا از أمير المؤمنين عليه السّلام ، بيان شده است . ( آن جناب ) افزود كه ؛ آنگاه فرمود :
اينها ، [ إنعامشدگان ] بمال و صحّت بدن نيستند - اگر چه ؛ همهء اينها ، نعمت بارزى از جانب خدا است - آيا نمىبينيد كه اينها ، گاهى كافر يا فاسقاند ! ؟ پس ؛ ترغيب و تحريك نشديد كه در دعا بخواهيد كه ؛ بر آنان رهنمون گرديد ! فقط مأمور شديد كه بخواهيد : به راه كسانى رهنمون شويد كه ؛ بر آنان نعمت [ إيمان به خدا ، و تصديق رسولخدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، و ولايت محمّد و آل طيّب و طاهر او ، و أصحاب نيك و برگزيدهاش ] ارزانى گشته است ! . و تقيّهء خوب ( از درگاهش بخواهيد ) كه بدانوسيله از شرّ بندگان خدا و شرّ زنديقها [ بدوران دشمنان خدا از كفرشان ] سالم و در أمان باشيد ! ( تقيّهاى ) كه با آن ، مدارا كنيد ! و بآزار خود و مؤمنين ، تحريكشان نكنيد ! ( و مأمور شديد كه ؛ ) شناسائى و معرفت حقوق برادران مؤمن را ( بخواهيد ) .
پس ؛ حقيقت اينست كه ؛ هيچ بنده و كنيزى نيست كه موالى محمّد و آل محمّد و ياران آن جناب باشد و با دشمنانشان دشمنى كند ، مگر اينكه ؛ حقيقة ! جايگاه أمن و سپر محكمى از عذاب خدا إتّخاذ كرده است ! . و هيچ بنده و كنيزى نيست كه ؛ با بندگان خدا ، به بهترين نوع ، سازش و مدارا كرد - درحاليكه ؛ با آن ، در باطلى داخل نشد و از حقّى خارج نگشت - مگر اينكه ؛ خدا نفسش را تسبيح ! و عملش را پاك و پاكيزه قرار داد ! و به او بصيرتى بر كتمان سرّ ما و تحمّل خشم و غيظ [ بر آنچه از دشمنان ما ميشنود ] عطا كرد ! و به او ، ثواب كسى را داد كه ؛ در راه خدا بخونش غلطان است ! .
و بندهاى نيست كه ؛ حقوق برادرانش را به عهده گرفت ! و با جدّو جهد خود ، حقّشانرا إيفا كرد ! و آنچه در إمكانش بود ، داد ! و از آنان ، به گذشت و عفوشان راضى شد ! و كنجكاوى آنها را رها نمود ! و از ( إشتباه و ) لعزش آنها - هرچه هست - درگذشت ! مگر اينكه ؛ خداى عزّ و جلّ ! روز قيامت ، به او فرمود :
هامش
( 1 ) -« وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ الرَّسُولَ فَأُولئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَ الصِّدِّيقِينَ وَ الشُّهَداءِ وَ الصَّالِحِينَ وَ حَسُنَ أُولئِكَ رَفِيقاً »نساء ، آيهء 69