زنهار ! ( اى شنوندگان ) ! كسى كه آن را بخواند ، و بدوستى و موالات محمّد و آلش - كه پاكان روزگارند ! - معتقد باشد ، و بدستورشان مطيع و منقاد ! و به ظاهر و باطنشان مؤمن شود ، خداى عزّ و جلّ ! بهر حرفى از آن ، به او ، حسنهاى مرحمت كند ! كه هرحسنه ، بالاتر و برتر از دنيا و آنچه در او - از أنواع مال و منال و خيرات - است . و هركه ؛ بخوانندهاى [ كه آن را ميخواند ] گوش فرا دهد ، برايش باندازهء ثلث پاداشى است ، كه براى خواننده ، مهيّا است ! . بنابراين ؛ بايستى هريك از شما ، در افزايش اين خير و عنايت - كه ( رايگان ) بشما روىآور است - بكوشد . پس ؛ براى شما ، غنيمتى است ( هشدار ! كه ) وقتش منقضى نشود ، كه در آنصورت ، غم و اندوه و ندامت ، در دلهاى شما باقى بماند !
دربارهء
« الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ »
إمام عليه السّلام ، فرمود :
مردى ، حضور إمام رضا عليه السّلام آمد و گفت : يابن رسول اللّه ! از
[ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ ]
مرا آگاه كن ، تفسيرش چيست ؟ !
فرمود : پدرم از جدّم ، از باقر ، از پدرش - زين العابدين - عليهم السّلام برايم روايت كرد كه ؛ مردى حضور أمير المؤمنين عليه السّلام آمد و گفت :
يا أمير المؤمنين ! مرا از
[ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ ]
آگاه كن ، تفسيرش چيست ؟ !
فرمود :
الحمد للّه ، آنست كه ؛ خداوند ، برخى از نعمى را كه ببندگانش ارزانى داشته ! سربسته - به آنها معرّفى كرده است ! چون ؛ تفصيلا ! بشناسائى همهء آنان قادر نيستند . زيرا ؛ نعم و عطاى او ، بيشاز آنست كه به شماره درآيد و شناخته شود ! . از اينرو ؛ به آنان فرمود :
[ بگوئيد : حمد و ثنا ، ويژهء خدا است ! بر آنچيزىكه بدانوسيله - بر ما - إنعام فرمود ! ]
ربّ العالمين ، يعنى : مالك و صاحب إختيار جهانها است ! [ و جهانها ؛ گروه إجتماعات از همهء مخلوق - از جماد و حيوان - است ]
امّا حيوانات : خداوندگار ، آنها را در [ يد ] توان و قدرتش زيروزبر مىكند ! و از روزيش به آنها ميخوراند ! و در كنف حمايتش نگهدار ! و بر آنها محيط است ! و بر أساس مصلحتش همه را تدبير مىكند ! .
و امّا جمادات : هم او است كه ؛ با ( دست ) قدرتش آنها را نگه ميدارد ! و آنچه را كه بهم پيوند و پيوستگى دارد ، از سقوطشان جلوگير است . و آنچه كه ؛ در حال إنهدام و سقوط است ، مانع از إتّصال و پيوند آنست ! .
آسمانرا حافظ و نگهدار است ، كه بر زمين ، واقع نشود ! - مگر باذن و إجازهء او - و زمين را حافظ و نگهدار است ، كه فرو نرود ! [ جز بفرمان و أمر او ] . براستى كه ؛ او ، به بندگانش ، حقيقة ؛ رأفت و رحمت دارد ! .
فرمود :
و
[ رَبِّ الْعالَمِينَ ] ،
مالك و خالق و روزىرسان آنها است - از آنجا كه ميدانند ! و از آنجا كه نميدانند ! -
پس ؛ روزى ، معلوم و تقسيم شده است . فرزند آدم ، بهر روش و آئين كه ميخواهد در دنيا رفتار نمايد - درهرحال و موقعيّتى كه هست - روزى ، به او ميرسد ! تقوى تقوىدار ، زيادش نميكند ! و تبهكارى ( فاسق و ) فاجر ، بكاهش و نقصانش نمىآلايد . بين بنىآدم و روزيش ، پردهاى است ! كه ؛ روزى ، طالب و جوياى او است !