آيا آنها به شتر نمىنگرند چگونه آفريده شده ؟ ( 17 )
و به آسمان نگاه نمىكنند كه چگونه برپا شده ؟ ( 18 )
و به كوهها كه چگونه در جاى خود نصب گرديده ؟ ( 19 )
و به زمين كه چگونه مسطّح گشته و گسترده شده ؟ ( 20 )
پس تذكّر بده كه تو فقط تذكّر دهندهاى ( 21 )
تو مسلّط بر آنها نيستى كه ( بر ايمان ) مجبورشان كنى . ( 22 )
مگر كسى كه پشت كند و كافر شود . ( 23 )
كه خداوند او را به عذاب بزرگتر مجازات مىكند . ( 24 )
مسلّما بازگشت آنها به سوى ماست . ( 25 )
و مسلّما حساب آنها با ماست . ( 26 )
تفسير :
هَلْ أَتاكَ حَدِيثُ الْغاشِيَةِ
؛ غاشيه ، قيامت است كه ترس و سختيهاى آن همه مردم را فرو مىگيرد . بعضى گفتهاند : غاشيه ، آتش است نظير آيهء :
وَ تَغْشى وُجُوهَهُمُ النَّارُ
؛ « و صورتهايشان را آتش مىپوشاند » . ( ابراهيم / 50 ) .
وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ خاشِعَةٌ
؛ چهرههايى كه در اين روز به وسيلهء عذابى كه آنها را فرو مىگيرد ذليل و سرشكستهاند .
عامِلَةٌ ناصِبَةٌ
؛ آنها كه در آتش با زحمت كار مىكنند يعنى زنجيرها و غلها را با خود مىكشند و در بالا آمدن از آتش همواره آنها را بالا مىآورند و در پايين رفتن به آتش آنها را به پايين مىكشند . بعضى گفتهاند : انسان در دنيا كارهاى بدى كرده و از آن لذت و بهره برده و در آخرت از آن اعمال در رنجاند . بعضى گفتهاند : كار كرده و رنج برده در كارهايى كه در آخرت ثوابى ندارد . از آيهء :
وَ قَدِمْنا إِلى ما عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ
؛ « و ما به سراغ اعمالى كه آنها انجام دادهاند مىرويم » . ( فرقان / 23 ) .
وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً
؛ « با اين حال گمان مىكنند كار نيك انجام مىدهند » . ( كهف / 104 ) .
سعيد بن جبير گويد : آنها راهبان و صاحبان صومعهها و بدعتگزارانند كه خدا اعمالشان را نمىپذيرد . [ زيرا در كارهايشان كه روزهء مداوم و نماز خواندن در شب