خدا صلّى اللَّه عليه و آله برسد اين آيه نازل شد « 1 » .
ابو صالح از ابن عبّاس در مورد آيه :
إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا
روايت كرده كه منافقان قريش يكديگر را با اشارهء چشم و ابرو عيبجويى مىكردند .
وَ إِذَا انْقَلَبُوا إِلى أَهْلِهِمُ انْقَلَبُوا فَكِهِينَ
؛ فكهين ، فاكهين نيز قرائت شده يعنى از بدگويى مسلمانان و مسخره كردن آنها لذّت مىبردند .
وَ ما أُرْسِلُوا عَلَيْهِمْ حافِظِينَ
؛ يعنى كفّار را نفرستادهاند تا نگهبان مؤمنان باشند و مأمور حفظ اعمال آنها نيستند و اگر سرگرم وظايف خود باشند برايشان سزاوارتر است .
فَالْيَوْمَ الَّذِينَ آمَنُوا مِنَ الْكُفَّارِ يَضْحَكُونَ
؛ يعنى در روز قيامت مؤمنان بر كفّار مىخندند چنان كه كفّار در دنيا بر آنها مىخنديدند .
روايت است كه براى كفّار درى به بهشت گشوده مىشود و به آنها مىگويند به طرف آن برويد و چون به در بهشت مىرسند در به رويشان بسته مىشود و چند بار اين عمل نسبت به آنها تكرار مىشود و مؤمنان در حالى كه در حجلهها روى تختهايند به آنها مىنگرند و مىخندند .
عَلَى الْأَرائِكِ يَنْظُرُونَ
؛ ينظرون ؛ حال ، براى يضحكون است ، يعنى : يضحكون منهم ؛ بر آنها مىخندند در حالى كه از روى تختها به آنها مىنگرند .
هَلْ ثُوِّبَ الْكُفَّارُ ما كانُوا يَفْعَلُونَ
؛ يعنى هر گاه مؤمنان اين رفتار را با كفّار داشته باشند آيا جزايشان را دادهاند يعنى تلافى سخرههاى دنيا شده است .
ثوبه و اثابه ؛ آن گاه گويند كه او را جزا دهد . اوس شاعر گفته است :
هامش
( 1 ) - و
روى انّ امير المؤمنين عليه السّلام جاء فى نفر من المسلمين إلى النّبي صلّى اللَّه عليه و آله فسخر منهم المنافقون و ضحكوا و تغامزوا ثم رجعوا الى اصحابهم فقالوا رأينا اليوم الأصلع فضحكنا منه فنزلت قبل ان يصل علىّ الى رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله .