تفسير :
« طه »
با تفخيم « ط » و اماله « ه » و اماله و تفخيم هر دو نيز خوانده شده است .
حسن ( بصرى ) : طه به فتح « ط » و سكون « ه » خوانده و به فعل امر وطأ ( به معنى گام نهادن ) تفسير شده است . پيامبر صلى اللَّه عليه و آله شبها در تهجّدش يكى از دو پايش را بر زمين مىگذاشت ( تا مشقّت بيشترى تحمّل كند ) خداوند امر كرد هر دو پا را بر زمين گذارد . اين روايت از امام صادق عليه السّلام نيز نقل شده است و اصل آن « طأ » بوده ، همزهاش تبديل به « ه » شده ، يا اين كه در فعل « يطأ » همزه تبديل به الف شده و پس از ساختن فعل امر ، هاء ، سكت اضافه شده است .
« ما أَنْزَلْنا »
: اگر « طه » را نام سوره بگيريم احتمال مىرود كه اين جمله خبر باشد و « طه » مبتدا و « القرآن » جاى ضمير قرار گرفته باشد ، زيرا سوره ، همان قرآن است . و مىتوان گفت : « طه » قسم و ما « انزلنا » جواب آن است .
« لِتَشْقى »
( قرآن را بر تو نازل نكرديم ) كه اين همه رنج تحمّل كنى . پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله تمام شب را نماز مىخواند و ( سر ) و سينهء خود را به ريسمانى آويزان مىكرد تا خواب بر او غلبه نكند ، پس خداوند سبحان او را امر كرد كه شب زنده دارى را تخفيف دهد . « شقاء » به معناى تعب نيز مىآيد و از همين قبيل است . مثال : اتعب من رائض مهر و اشقى من رائض مهر « 1 » ، يعنى خستهتر و رنجورتر از تربيت كنندهء كرّه است . « تذكرة » علت براى فعل ( انزلنا ) مىباشد و « لتشقى » نيز همين طور است ، ولى چون فاعل فعل معلّل ( أنزلنا ) نيست ، بالام ذكر شده است ( بر خلاف تذكرة ) و معناى جمله اين است : امّا ما قرآن را نازل كرديم تا به آن وسيله كسانى را كه از خدا بيم دارند متوجّه سازيم . « تذكرة » به معناى ياد آورى ( مصدر دوم باب تفعيل ) است .
« تَنْزِيلًا »
ممكن است مفعول مطلق
هامش
( 1 ) - براى كارى كه بسيار سخت است مثل مىآورند كه از رام كردن كرّه اسب سختتر و رنج آورتر است .