در برابر دشمنانم حفظ مىكند . « الحكيم » خدايى است كه دستورهايى به من نمىدهد مگر آنچه را كه مصلحت من در آن است .
وَ آتَيْناهُ أَجْرَهُ فِي الدُّنْيا
، پاداشهاى دنيايى كه خدا مىفرمايد : به او داديم عبارتند از : نام نيك ، درود فرستادن بر او تا پايان دنيا ، داشتن فرزندان و ذرّيهء شايسته و پاك و اين كه تمام ملّتها او را دوست دارند .
وَ لُوطاً إِذْ قالَ
، لفظ « لوط » يا عطف بر ابراهيم است ، يا بر چيزى كه ابراهيم بر آن عطف شده است .
إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الْفاحِشَةَ
، كلمهء « فاحشه » كه در اين عبارت مبهم است ، به وسيلهء عبارت
« أَ إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجالَ »
تفسير شده است [ و مقصود همان كار زشتى است كه قوم لوط مرتكب مىشدند . ] لفظ « إنّكم » كه اوّل گفته شده ، بدون حرف استفهام خوانده شده ولى دوّمى « أ إنّكم » با حرف استفهام است .
وَ تَقْطَعُونَ السَّبِيلَ
، مقصود از قطع سبيل همان عمل دزدان و قطّاع الطريق ، از قبيل كشتن افراد و بردن اموال است . برخى از مفسّران گويند : منظور اين است كه قوم لوط سفر مسافرينى را كه از سرزمين آنها مىگذشتند ، قطع مىكردند ، تا با آنها اين فحشاء را انجام دهند . حسن [ بصرى ] گفته است : منظور قطع نسل است كه با اختيار كردن مردان به جاى زنان ، نسل قطع مىشود .
وَ تَأْتُونَ فِي نادِيكُمُ الْمُنْكَرَ
، مقصود از واژهء « منكر » اين اعمال است : پرتاب سنگريزه تا به هر فردى كه اصابت كرد با او نكاح كند ، سيلى و مشت زدن ، نواخت آلت طرب ، قمار ، ناسزا و فحّاشى موقع مزاح . برخى گويند : در مجالس در حضور يكديگر ضرطه مىدادند . برخى ديگر گويند : در مجامع خود آشكارا مرتكب لواط مىشدند . و اظهار هر گناهى از پنهانى آن ، بسيار زشتتر است . و در حديث است :