چيزى شبيه گوشت جويده شده كه بعضى داراى شكل و بعضى بدون شكل است تا اين كه براى شما بيان كنيم ( كه ما به هر كارى قادريم ) و جنينهايى را كه بخواهيم تا مدّتى معيّن در رحم مادران قرار مىدهيم و سپس آنها را به صورت كودك بيرون مىآوريم هدف اين است كه به بلوغ و رشد برسيد . در اين ميان بعضى از شما مىميرند و برخى آن قدر زندگى مىكنند كه به بدترين مرحلهء عمر و پيرى مىرسند بطورى كه هيچ چيز از علم خود را بخاطر ندارند ، و زمين را خشك و مرده مىبينند ، پس هر گاه كه باران را بر آن فرو فرستيم به حركت در مىآيد و نموّ مىكند و انواع گياهان زيبا را مىروياند . ( 5 )
تفسير :
إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ
؛ « زلزله » و « زلزال » به معناى تكان دادن شديد و ريشه كن ساختن و دو چندان شدن لغزش اشياء از مكانها و قرارگاههايشان است .
كلمهء « زلزلة » يا به فاعل خود اضافه شده و تقديرش اين است : ان الساعة تزلزل الأشياء : ساعت ( قيامت ) اشيا را به تكان در مىآورد ، و يا به مفعول فيه اضافه شده و آن هم بنا بر توسعهء در ظرف جارى مجراى مفعول به شده مثل بل مكر اللّيل و النهار ؛ « بلكه فريب شب و روز ( روزگار ) بود » ( سبا / 32 ) . در اين آيه « مكر » به ليل و نهار كه ظرف آن است اضافه شده ، و همچنين در آيهء فوق خداوند ، نخست ياد قيامت و توصيف آن را به ترسناكترين صفتها ، علت براى وجوب تقوا بر مردم قرار داده تا آن را با خردهايشان به تصوّر در آورند و توشهء مناسبى براى آن روز آماده كنند .
روايت شده است كه دو آيهء اول سوره شبى در جنگ بنى المصطلق بر پيامبر اكرم نازل شد و آن گاه كه آنها را براى مردم قرائت كرد آن قدر گريستند كه تا آن شب چنان سابقه نداشت و چون صبح شد هنگامى كه از اسبها پياده شدند خيمهاى زدند و غذايى طبخ نكردند و پيوسته در حال گريه و تفكّر بودند .
يَوْمَ تَرَوْنَها تَذْهَلُ كُلُّ مُرْضِعَةٍ
؛ « يوم » منصوب است به فعل : « تذهل » ، و