اجتماعى واحد داشته باشد تا در نتيجه در برابر حوادث و سوانح عكس العمل واحد از افراد بروز كند . رجوع شود به ورقه هاى ذوق واحد اجتماعى .
تفكر از نظر اسلام
1 . در اسلام سه نوع عبادت است : مالى مانند زكات ، خمس ، انفاقات برّيه ، و بدنى مانند نماز ، روزه ، جهاد ، خدمت به خلق ، كار و كسب براى خود و عائله به منظور استغنا از تكفّف . ( بعضى عبادات از جنبهء مالى و بدنى مشترك است ، مثل حج . ) قسم سوم عبادت فكرى است . تفكر از نظر اسلام از عبادات است . * ( لا عبادة كالتفكر . كان اكثر عبادة ابى ذر التفكر ( ) * سفينة البحار ) . * ( تفكر ساعة خير من عبادة سنة . . . من عبادة ستين سنة . . . من عبادة سبعين سنة . . . من عبادة مأة سنة . ) * 2 . عبادات مالى و بدنى با اختلاف مختصر در كيفيت ، در اديان و شرايع سابقه نيز بوده است ( * ( و اوصانى بالصلوة و الزكوة . . . كتب عليكم الصيام كما كتب على الذين من قبلكم . و ما كان صلوتهم عند البيت الَّا مكاء و تصدية ) * ) . اما عبادت فكرى از مختصات اسلام است ، چرا ؟ به همين دليل كه اسلام خاتم الاديان است يعنى ملل سابقه آن استعداد را نداشتند كه اين عبادات براى آنها وضع و تشريع شود ، بلكه سرّ خاتميت همين است ( 1 ) كه بشر برسد به جايى كه بشود براى او عبادت تفكر را وضع و تشريع كرد . اجتهاد يكى از فروع عبادتِ تفكر است . اجتهاد عبارت است از انجام عبادت تفكر در خود دين .
3 . با اينكه عبادت فكرى به ظاهر از عبادت مالى و بدنى خيلى آسانتر است ، در عين حال مردم از اين عبادت بيش از عبادت مالى و بدنى فرار مىكنند . مخصوصاً مردم در پاى منابر از سخنى كه اندكى
هامش
( 1 ) امم سابقه مانند بچهء دبستانى كه قدرت حفظ كتاب خود را ندارد ، نتوانستند آن كتب را حفظ كنند ، تنها قرآن محفوظ ماند .