كوتاه ديدگان همه راحت طلب كنند
عارف بلا كه راحت او در بلاى اوست
اشعار على بن الجهم شاهكارهاى ادبى كه مولود مصايب بزرگ است ( ورقه هاى خير و شر - فوايد شرور ) 13 . عبارت شيخ در طبيعيات شفا صفحهء 143 و عبارت صدرا در جلد اول اسفار صفحهء 224 راجع به تلازم حركت طبعى و حركت قسرى 14 . شيطان : از جهان دو بانگ مىآيد به ضد . . .
15 . سه نوع شر : فناها و نيستيها ، تبعيضها ، سختيها و شدايد و رنجها و دردها ( ورقه هاى فوايد شرور ، بحث مفصل دربارهء دو قسم فناها و تبعيضها شده است . ) 16 . راجع به خصوص موت 17 . سخن بوعلى در طبيعيات شفا راجع به اينكه حيوان زمان آينده را تصور نمىكند . اين مطلب بايد آنجا كه گفته مىشود حيوان فكر و آرزوى جاودان ماندن ندارد ، آورده شود .
18 . سخن حكما كه هر نقصانى ، مثل نقصان عقل دوم از عقل اول ، شر نيست ( لكن ممكن است گفته شود كه ظلم و تبعيض است ) .
19 . از عبارت اسفار ( جلد 3 ، صفحهء 112 ) و بدايع الحكم ( ص 161 ) برمىآيد كه علت طرح مسئلهء شرور اين است كه : « لايجوز فى العناية الالهية وقوف الافاضة » و نيز از اسفار برمىآيد كه بالعرض و المجاز با مسئلهء حكمت و نظام احسن هم مربوط مىكنند .
20 . سخن بدايع الحكم ( ص 262 ) و رابطهء مسئلهء عدل با مسئلهء خير و شر