ويليام جيمز به نقل احياى فكر دينى ( ص 105 ) مىگويد :
انگيزهء نيايش نتيجهء ضرورى اين امر است كه در عين آنكه درونى ترين قسمت از خودهاى اختيارى و عملى هركس خودى از نوع اجتماعى است ، با وجود اين ، مصاحب كامل خويش را تنها در جهان انديشه مىتواند پيدا كند . اغلب مردم ، خواه به صورت پيوسته خواه تصادفى ، در دل خود به آن رجوع مىكنند . حقيرترين فرد بر روى زمين با اين توجه عالى ، خود را واقعى و با ارزش احساس مىكند .
اقبال خود در احياى فكر دينى ( ص 105 ) مىگويد :
در اين گفته هيچ امر سرّى و معمايى وجود ندارد . نيايش به عنوان وسيلهء اشراق نفسانى ، عملى حياتى و متعارفى است كه به وسيلهء آن جزيرهء كوچك شخصيت ما وضع خود را در كل بزرگترى از حيات اكتشاف مىكند .
ايضاً در صفحهء 108 مىگويد :
نيايش ، خواه فردى باشد خواه اجتماعى ، تجلى اشتياق درونى است براى دريافت جوابى در سكوت هراسناك جهان ، فرايند منحصر به فرد اكتشافى است كه به وسيلهء آن من جوينده در همان لحظه كه نفى خودى خويشتن را مىكند به اثبات وجود خويش مىرسد و به اين ترتيب ارزش حقانيت وجود خويش را به عنوان عامل بالنده اى در حيات جهان اكتشاف مىكند .
رجوع شود به ورقه هاى يادداشت روح ، خود واقعى و خود خيالى .
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 199
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص١٩٩