توجه اساسى ترين قسمت خودآگاهى را تشكيل مىدهد .
آنان كه بيشتر چنين هستند ، محتملًا دينى ترين مردمانند . ولى اطمينان دارم كه حتى آن كسان هم كه مىگويند كه به كلى فاقد آنند خود را فريب مىدهند و حقيقتاً تا حدى ديندارند .
ماهيت عبادت پرواز روح است :
فلسفه و راز عبادت
عبادت يك نوع پرواز روح به افقهاى وسيعتر و عاليتر از حضيض مادى و تنگناى حيات محدود حيوانى است ( 1 ) . مجاهدان به هرجا مىرفتند برنامهء خود را چنين توضيح مىدادند : ما آمدهايم تا مردم را از پرستش بندگان به پرستش خداوند ( 2 ) و از تنگى جهان به فراخى آن و از ستم حكام به عدل اسلام برسانيم . الكسيس كارل مىگويد :
عبادت رمز آزادى :
نيايش اصولًا كشش روح است به سوى كانون غير مادى جهان ، به عبارت ديگر پرواز روح است به سوى خدا و يا حالت پرستش عاشقانه اى است نسبت به آن مبدئى كه معجزهء حيات از او سر زده است ، كوشش انسان است براى ارتباط با آن وجود غيرمرئى ، آفريدگار همهء هستى ، حكمت مطلق ، قدرت مطلق ، خير مطلق . . .
عبادت نشانهء دوستى خدا ، سپاسگزارى او ، آمادگى به خدمت اوست :
انسان در برابر خداوندگار هستى نشان مىدهد كه او را دوست دارد ، نعمات او را سپاس مىگذارد و آماده است تا خواست او را هرچه هست انجام
هامش
( 1 ) به عبارت ديگر عبادت نمايندهء يك امكان نفسانى در انسان است كه از آن به سلوك الى الله تعبير مىشود . اين امكان در حيوان وجود ندارد .
( 2 ) يعنى انسان به هر حال از پرستش بىنياز نيست ، اگر خدا را پرستش نكند جماد يا حيوان يا انسانى را پرستش مىكند و اگر خدا را پرستش كند از پرستش غير آزاد مىشود .