جلسهء ] سوم .
13 . اگر جهاد براى بسط ارزشهاى انسانى ( مثلًا علم ) جايز است ، براى بسط توحيد به طريق اولى جايز است . چيزى كه هست اين گونه جهادها بايد به اجازهء معصوم باشد ، چرا ؟
14 . اگر آزادى فرد از ناحيهء شخص خودش هم مورد تجاوز قرار گيرد ، بايد از حق آزادى دفاع كرد ! ! ! 15 . اگر در دين اكراه نيست ، نه به خاطر اين است كه اكراه بر خلاف حق آزادى است زيرا در مورد دفاع از حقوق انسانيت و بلكه بسط ارزشهاى انسانى هرگونه مبارزه اى طبعاً در راه آزادى است هرچند بر خلاف ميل افراد باشد ، زيرا معنى آزادى آزادى نيروها و استعدادها و باز بودن راه تكامل بشريت است نه آزادى ميلها و شهوتها و عادات و تقاليد - [ جلسهء ] سوم .
16 . آزادى را مىشود به زور داد نه آزادگى را . ايمان از نوع آزادگى است - [ جلسهء ] سوم .
17 . نزديك شدن دو نظريه دربارهء اينكه براى توحيد مىشود جنگيد يا نه 18 . اختلاف نظر ما و اروپاييان دربارهء ارزش دين كه آيا يك امر شخصى است يا انسانى 19 . جنگ براى قطع فتنه 20 . كمك براى آزادى دعوت 21 . مقياس حق فردى و حق شخصى 22 . فرق است ميان آزادى فكر و آزادى عقيده ( ايضاً جلسهء چهارم ) 23 . بحث در سه ناحيه :
الف . قرآنى ( ناسخ و منسوخ و يا مطلق و مقيّد ) ب . بحث اجتماعى و فلسفى و عقلى از نظر فلسفهء حقوق ج . از نظر مركَّب - جلسهء چهارم ( بحث ديگر هم از جنبهء تاريخى مىتوان كرد ر . ك : شمارهء 24 )
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 334
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٣٣٤