تمدن جديد و مشخصات آن
رجوع شود به مقالهء « دين در دنيا » در مجلهء نگين ، شمارهء 38 ، مورخهء تيرماه 47 يا به كتاب جهانى از خود بيگانه دكتر عنايت ، مقالات « دين و دنيا » .
تمدن خارجى
كسانى كه از تمدن خارجى تعريف مىكنند و يا به نحوى توصيف و تشويق مىكنند ، سه دستهاند :
1 . كسانى كه صرفاً ظواهر جلف و زننده و زيورها و آزاديهاى به معناى بىبند و بارىها را مىبينند و مىگويند و مىنويسند ، معاشقه ها و رقصها و غيره .
2 . كسانى كه اصول حاكم بر زندگى آنها را و صنايع آنها را و اصول اجتماعى و اقتصادى آنها را ، نظم زندگى ، كار و فعاليتهاى آنها ، علم ودانايى آنها و اين امور را مىنويسند . البته واضح است كه اين دسته چقدر بر دستهء اول ترجيح دارند . لازمهء دعوت دستهء دوم اين است كه مردم ما اصول زندگى حاضر آنها را ببينند و سرمشق بگيرند و عمل كنند و اگر بناى تقليد از اروپاگرى هست ، به جاى تقليد از مد و لباس و طرز غذا خوردن و آداب معاشرت و اسم گذارى بچه ها و تلفظ به لغات و كلمات آنها و گفتن گودباى و باى باى و پذيرايى با ويسكى و ساير مشروبات الكلى و امثال آنها ، علم آنها و نظم و كار و فعاليت و صنعت آنها را ياد بگيرند . اين دسته ، آن دسته را سطحى مىخوانند و مىگويند شما ظواهر و عوارض و احياناً عوارض استجرارى را مىبينيد و اساس را نمىبينيد . اين دسته خيابانها و ميدانها و تالارها و كارخانه هاى عظيم به انواع مختلف را هميشه شاهد مىآورند .
3 . كسانى هستند كه علت موفق شدن اروپايى را به اين علم و نظم و صنعت ، حس آزادى خواهى و مقاومت در برابر قلدرها و