وَ أَنْ تَجْمَعُوا بَيْنَ الْأُخْتَيْنِ
؛ اين جمله در محلّ رفع است ، يعنى حرام است بر شما كه جمع كنيد ميان دو خواهر در عقد ازدواج و نيز دو كنيز كه با يكديگر خواهر باشند ، البته يك فرد مىتواند دو كنيز را كه با همه خواهرند ، مالك شود .
إِلَّا ما قَدْ سَلَفَ
؛ ولى شما بر آنچه گذشته است مؤاخذه نمىشويد ، به دليل فرمودهء خداوند :
إِنَّ اللَّهَ كانَ غَفُوراً رَحِيماً
: خدا آمرزنده و مهربان است .
زنانى را كه از طريق نسب يا سبب ازدواج با آنها براى هميشه ممنوع است « مبهمات » « 1 » مىنامند ، زيرا ازدواج با آنها از هر جهت و در هر زمانى حرام است .
ابن عباس مىگفت : خداوند هفت گروه از زنان را به نسب و هفت گروه را به سبب حرام كرده است و همين آيه را تلاوت مىكرد ، سپس مىگفت هفتم اين است :
وَ لا تَنْكِحُوا ما نَكَحَ آباؤُكُمْ مِنَ النِّساءِ
؛ « با زنانى كه پدرانتان با آنها ازدواج كردهاند ، نكاح نكنيد » ( نساء / 22 ) .
هامش
( 1 ) - اين كلمه از « بهيم » گرفته شده و منظور حيوانى است يك رنگ كه رنگهاى ديگرى با رنگ او نياميخته باشد . و علت اين كه اين زنان را « مبهمات » گويند اين است كه نقطهاى براى حلّيت ازدواج در مورد آنها وجود ندارد ( ترجمهء تفسير مجمع البيان ، ج 5 ص 96 ) .