اعراب :
الَّذِينَ يُوفُونَ
: محلًا مرفوع و صفت
« أُولُوا الْأَلْبابِ »
و بقولى صفت است براى
« فَمَنْ يَعْلَمُ »
.
ابتغاء : مفعول لاجله .
جَنَّاتُ عَدْنٍ
: بدل از
« عُقْبَى الدَّارِ »
.
وَ مَنْ صَلَحَ
: محلًا مرفوع و عطف بر واو « يدخلونها » و ممكن است محلًا منصوب و مفعول معه باشد .
بِما صَبَرْتُمْ
: متعلق به معناى « سلام » يعنى سلامت . ممكن است متعلق بمحذوف باشد . يعنى « هذه الكرامة لكم بما صبرتم » كلمهء « ما » مصدريه است يعنى « بصبركم » . برخى گفتهاند : « ما » موصوله است . يعنى « بالذى صبرتم على فعل طاعاته و تجنب معاصيه » .
مقصود :
اكنون خداوند متعال براى فرق ميان مؤمن و كافر مىفرمايد :
أَ فَمَنْ يَعْلَمُ أَنَّما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ كَمَنْ هُوَ أَعْمى
: اى محمد ، آيا آنكه مىداند كه آنچه از جانب پروردگارت بر تو نازل شده ، حق است ، مثل كسى است كه قدرت بصيرت را از كف داده است ؟ ! اين جمله اگر چه به صورت استفهام است ، لكن منظور انكار است . در حقيقت مىگويد : اينها با يكديگر برابر نيستند ، زيرا فرق ميان آنها مانند فرق ميان كور و بيناست . شخص مؤمن رشد و صلاح خود را تشخيص داده ، به كار مىبندد و شخص كافر ، كور كورانه ، راه مىپيمايد و در راه خير و صلاح خويش گام نمىزند و بمهلكه مىافتد .
إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ
: تنها خردمندان ، در اينباره فكر مىكنند و كسانى كه از عقل و معرفت ، بركنارند ، از استدلال خوددارى مىكنند .
على بن عيسى گويد : اين جمله مردم را براى طلب علم ، تشويق مىكند ، زيرا اگر جاهل مثل نابينا و عالم مثل بيناست و براى جاهل ممكن باشد كه براى خود