شرح لغات :
تفسير :
طرف خطاب در اين آيات كفار مكه هستند كه خداى سبحان پيغمبر خود را مأمور ساخته با آنها سخن گويد . « قُلْ أَ رَأَيْتُمْ ما أَنْزَلَ اللَّهُ لَكُمْ مِنْ رِزْقٍ . . . » بگو اى محمد آيا چگونه است كه رزقى را كه خدا براى شما فرستاده و آن را حلال فرموده . « فَجَعَلْتُمْ مِنْهُ حَراماً وَ حَلالًا » شما از پيش خود بعضى را حرام و بعضى را حلال كردهايد ؟ و منظور از حرام كردن روزى حلال خدا « سائبة » و « بحيرة » و « وصيله » « 1 » و مانند آنها از كشت و محصول است كه آنها بر خود حرام كرده بودند . « قُلْ آللَّهُ أَذِنَ لَكُمْ أَمْ عَلَى اللَّهِ تَفْتَرُونَ » بگو اى محمد آيا خدا بشما اجازه داده ( كه اين گونه از پيش خود حلال و حرام قرار دهيد ) يا بر خدا دروغ مىبنديد ، يعنى خدا كه چنين اجازهاى بشما نداده بلكه شما در اينباره بر خداى سبحان دروغ مىبنديد . « وَ ما ظَنُّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ يَوْمَ الْقِيامَةِ » يعنى آن كسانى كه بر خدا دروغ مىبندند چه گمانى نسبت بجزاى خدا در روز قيامت در اين دروغى كه بستهاند مىبرند ؟ و مقصود آن است كه جز عذاب سخت و كيفر دردناك گمان ديگرى نبايد ببرند ( و انتظار ديگرى نبايد داشته باشند ) . « إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ » خداى سبحان با نعمتهاى گوناگونى كه بمردم داده نسبت بدانها فضل و احسان دارد .