« وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَشْكُرُونَ »
ولى بيشترشان سپاس نعمتهاى خدا را نميدارند و راه كفران و انكار را مىپيمايند . و معناى آيه - چنانچه بعضى گفتهاند - چنين است كه : آنچه را شما مدعى حرمت آنها هستيد خداوند بر شما حرام نكرده و بدينوسيله زندگى را بر شما تنگ نساخته است . و يا معناى آيه چنين است كه فضل خداوند چنان است كه از شتاب كردن در كيفر آنان كه بر خدا دروغ مىبندند در دنيا صرفنظر فرموده و آنها را تا روز قيامت مهلت داده است ، و بدنبال آن اين نكته را بيان مىكند كه اين مهلتى كه خدا بدانها داده است نه بخاطر جهل و بىاطلاعى از حال آنها است .
و لذا فرمود :
« وَ ما تَكُونُ فِي شَأْنٍ وَ ما تَتْلُوا مِنْهُ مِنْ قُرْآنٍ . . . »
يعنى اى محمد تو در هيچ حالى از حالات و در هيچ كارى از كارها مانند تبليغ رسالت و تعليم شريعت و غيره نيستى ، و چيزى از قرآن را تلاوت نكنى ، و تو و امت تو هيچ كارى از كارها را انجام ندهيد جز آنكه ما بر اعمال شما آگاه و شاهد و ناظر آنها هستيم .
« إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ »
يعنى در كارى كه داخل ميشويد و بدان سر گرم ميگرديد .
« وَ ما يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ »
يعنى چيزى نيست كه از علم و ديدار و قدرت پروردگار تو دور و پنهان شود .
« مِنْ مِثْقالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ »
يعنى از وزن مورچهء كوچك ( چون ذره به معناى مورچهء كوچك است ) .
« وَ لا أَصْغَرَ مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْبَرَ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ »
و نه كوچكتر از وزن مورچهء كوچك و نه بزرگتر از آن چيزى نيست جز آنكه پيش از خلقت خداوند آن را در كتابى بيان داشته ، و منظور از اين كتاب « لوح محفوظ » يا نامهاى است كه فرشتگان مخصوص آن را يادداشت و ضبط كردهاند .
امام صادق عليه السلام فرمود : هر گاه رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - اين آيه را تلاوت ميكرد به سختى ميگريست .